Τον κώδωνα του κινδύνου για τις επιπτώσεις της γεωπολιτικής κρίσης στη Μέση Ανατολή στην ελληνική οικονομία έκρουσε ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, επισημαίνοντας ότι η χώρα παραμένει εκτεθειμένη στις διεθνείς αναταράξεις, παρά τη σημαντική βελτίωση των τελευταίων ετών.
Μιλώντας στη Βουλή, στο πλαίσιο της διαδικασίας ανανέωσης της θητείας του, ο κ. Στουρνάρας υπογράμμισε ότι οι προοπτικές της ελληνικής οικονομίας παραμένουν θετικές, ωστόσο η «έξαρση της γεωπολιτικής αβεβαιότητας» αναμένεται να περιορίσει τη δυναμική ανάπτυξης το 2026. Η Τράπεζα της Ελλάδος εκτιμά ανάπτυξη 1,9% για το επόμενο έτος και πληθωρισμό 3,1%, με τους κινδύνους για την ανάπτυξη να είναι κυρίως καθοδικοί και για τον πληθωρισμό ανοδικοί.
Ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας εστίασε ιδιαίτερα στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και στις εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ, σημειώνοντας ότι η άνοδος του κόστους πρώτων υλών και ενέργειας επιβαρύνει επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Παράλληλα, προειδοποίησε ότι η αυξημένη αβεβαιότητα και το ενδεχόμενο υψηλότερου κόστους χρηματοδότησης μπορεί να οδηγήσουν σε αναβολή επενδύσεων και να επηρεάσουν αρνητικά την ποιότητα των τραπεζικών χαρτοφυλακίων.
Παρά τις προκλήσεις, ο κ. Στουρνάρας τόνισε ότι η Ελλάδα έχει ανακτήσει την αξιοπιστία της διεθνώς, ξεκαθαρίζοντας όμως ότι «δεν επιτρέπεται κανένας εφησυχασμός».
*******
Η ισχυρή ανάκαμψη των εισπράξεων από ΦΠΑ τον Απρίλιο έδωσε νέα ώθηση στα φορολογικά έσοδα και οδήγησε τον κρατικό προϋπολογισμό σε σημαντική υπέρβαση στόχων στο πρώτο τετράμηνο του 2026. Οι εισπράξεις από ΦΠΑ ανήλθαν στα 9,998 δισ. ευρώ, ξεπερνώντας τον στόχο κατά 559 εκατ. ευρώ, επιβεβαιώνοντας ότι η κατανάλωση παραμένει ο βασικός πυλώνας στήριξης των δημόσιων εσόδων.
Ακόμη και αν αφαιρεθούν τα 306 εκατ. ευρώ από τη σύμβαση παραχώρησης της Εγνατίας Οδού, ο ΦΠΑ διατηρεί ισχυρή υπέρβαση κατά 253 εκατ. ευρώ. Την ίδια στιγμή, οι συνολικοί φόροι χωρίς τα έκτακτα έσοδα εμφανίζουν μικρή υστέρηση 0,5% έναντι στόχου, ενώ οι φόροι εισοδήματος παρουσιάζουν «τρύπα» 185 εκατ. ευρώ.
Τα στοιχεία του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους δείχνουν ότι το πρωτογενές πλεόνασμα στο διάστημα Ιανουαρίου – Απριλίου διαμορφώθηκε στα 5,185 δισ. ευρώ, υπερδιπλάσιο από τον στόχο των 2,298 δισ. ευρώ. Παράλληλα, το συνολικό ισοζύγιο του κρατικού προϋπολογισμού κατέγραψε πλεόνασμα 1,887 δισ. ευρώ, έναντι πρόβλεψης για έλλειμμα 909 εκατ. ευρώ.
Καθοριστικό ρόλο στην υπεραπόδοση έπαιξαν οι αυξημένες εισροές από το Ταμείο Ανάκαμψης και το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, ενώ οι δαπάνες παρέμειναν χαμηλότερες από τον στόχο κατά 685 εκατ. ευρώ. Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών σημειώνει πάντως ότι μέρος της υπέρβασης συνδέεται με χρονικές μετατοπίσεις πληρωμών και πρόωρες εισπράξεις.
*******
Η Ευρωπαϊκή Ένωση αλλάζει σταδιακά στάση απέναντι στις κρατικές ενισχύσεις προς τη βιομηχανία, καθώς η ανάγκη ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας απέναντι στην Κίνα και τις ΗΠΑ οδηγεί τις Βρυξέλλες σε πιο ευέλικτη πολιτική επιδοτήσεων. Αυτό επισημαίνουν οι Financial Times σε εκτενές άρθρο με τίτλο «Πώς η Ευρώπη έμαθε να αγαπά τις επιδοτήσεις», στο οποίο φιλοξενείται και παρέμβαση του προέδρου της Metlen, Ευάγγελου Μυτιληναίου.
Ο επικεφαλής της Metlen χαρακτηρίζει τη «στοχευμένη στήριξη» της βιομηχανίας ως «θετικό βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση», σημειώνοντας ότι μπορεί να βοηθήσει τις επιχειρήσεις να αντέξουν το αυξημένο ενεργειακό κόστος και τις επιβαρύνσεις από το ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας ρύπων.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη χαλαρώσει τους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων, επιτρέποντας στα κράτη-μέλη να παρέχουν μεγαλύτερες επιδοτήσεις σε στρατηγικούς κλάδους. Το 2024 οι συνολικές επιδοτήσεις στην ΕΕ ανήλθαν σε 168,23 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί σχεδόν στο 1% του ευρωπαϊκού ΑΕΠ.
Οι Financial Times επισημαίνουν ότι οι κρατικές ενισχύσεις ακολουθούν σταθερά ανοδική πορεία τα τελευταία χρόνια και θέτουν πλέον το ερώτημα αν η Ευρώπη μετατρέπεται σε μια περισσότερο κατευθυνόμενη οικονομία, όπου το δημόσιο χρήμα αποτελεί βασικό εργαλείο βιομηχανικής στρατηγικής και όχι απλώς έκτακτο μέτρο στήριξης.
