Τη διατήρηση της πιστοληπτικής αξιολόγησης της Ελλάδας στη βαθμίδα Baa3 με σταθερό outlook ανακοίνωσε ο διεθνής οίκος Moody’s, επιβεβαιώνοντας τη σταθερή πορεία της ελληνικής οικονομίας τα τελευταία χρόνια, αλλά και τις προκλήσεις που εξακολουθούν να υπάρχουν, κυρίως σε σχέση με το υψηλό δημόσιο χρέος.
Η Ελλάδα παραμένει έτσι μία βαθμίδα χαμηλότερα από τις αξιολογήσεις των υπόλοιπων μεγάλων οίκων, ωστόσο η Moody’s επισημαίνει ότι η θετική πορεία των μεταρρυθμίσεων, η ενίσχυση των επενδύσεων και η βελτίωση του τραπεζικού συστήματος στηρίζουν τη σταθερότητα της οικονομίας.
Στην έκθεσή του, ο οίκος τονίζει ότι η αξιολόγηση στη βαθμίδα Baa3 με σταθερό outlook αντανακλά το ισχυρό ιστορικό μεταρρυθμίσεων που έχει καταγραφεί τα τελευταία χρόνια. Οι αλλαγές αυτές έχουν οδηγήσει σε σημαντικές βελτιώσεις στη λειτουργία των θεσμών και στη διακυβέρνηση, ενώ παράλληλα έχουν συμβάλει στην ενίσχυση της επενδυτικής δραστηριότητας και στη σταθεροποίηση του χρηματοπιστωτικού τομέα.
Παράλληλα, η Moody’s σημειώνει ότι ο λόγος δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ παραμένει ιδιαίτερα υψηλός, ακόμη και αν συνεχίζει να μειώνεται σταθερά. Ωστόσο, ο κίνδυνος για τη βιωσιμότητα του χρέους περιορίζεται από την ευνοϊκή δομή του ελληνικού χρέους και το σημαντικό ταμειακό απόθεμα που διαθέτει η χώρα.
Σημαντικό ρόλο στις προοπτικές της οικονομίας παίζει και η αποτελεσματική απορρόφηση των ευρωπαϊκών κονδυλίων, η οποία, σύμφωνα με τον οίκο, σε συνδυασμό με τις ιδιωτικές επενδύσεις αναμένεται να στηρίξει την ανάπτυξη τα επόμενα χρόνια. Η συνέχιση των μεταρρυθμίσεων εκτιμάται ότι θα συμβάλει στην ενίσχυση της δυνητικής ανάπτυξης, αντισταθμίζοντας σε κάποιο βαθμό τις πιέσεις που προκαλούν οι δυσμενείς δημογραφικές τάσεις.
Ο οίκος υπογραμμίζει επίσης ότι οι δημοσιονομικές επιδόσεις της Ελλάδας μετά την πανδημία της COVID-19 συνεχίζουν να υπερβαίνουν τις αρχικές προσδοκίες, γεγονός που αποτελεί βασικό θετικό παράγοντα για την αξιολόγηση της χώρας. Για το 2025 εκτιμάται ότι το πρωτογενές πλεόνασμα θα φτάσει στο 4,4% του ΑΕΠ, χάρη στην ισχυρή οικονομική δραστηριότητα, στα αυξημένα φορολογικά έσοδα και στον αυστηρό έλεγχο των δημοσίων δαπανών.
Η επίδοση αυτή ακολουθεί μια ιδιαίτερα ισχυρή χρονιά το 2024, όταν το πρωτογενές πλεόνασμα διαμορφώθηκε στο 4,7% του ΑΕΠ, συμβάλλοντας σημαντικά στη μείωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Moody’s, το δημόσιο χρέος υποχώρησε στο 154% του ΑΕΠ στο τέλος του 2024 και στο 148% στο τέλος του 2025, επίπεδο που αποτελεί το χαμηλότερο από το 2010.
Οι προβλέψεις του οίκου δείχνουν ότι η δημοσιονομική σταθερότητα θα συνεχιστεί και τα επόμενα χρόνια. Συγκεκριμένα, τα πρωτογενή πλεονάσματα εκτιμάται ότι θα παραμείνουν πάνω από το 3% του ΑΕΠ την περίοδο 2026-2027, οδηγώντας σε περαιτέρω αποκλιμάκωση του χρέους προς περίπου 140% του ΑΕΠ έως το 2027.
Σε ό,τι αφορά τη συνολική οικονομική δραστηριότητα, η Moody’s εκτιμά ότι η ελληνική οικονομία συνεχίζει να παρουσιάζει ανθεκτικότητα. Το πραγματικό ΑΕΠ εκτιμάται ότι αυξήθηκε κατά περίπου 2,1% το 2025, ρυθμός παρόμοιος με εκείνον των προηγούμενων ετών, παρά το πιο αδύναμο διεθνές οικονομικό περιβάλλον και την ομαλοποίηση της δυναμικής του τουρισμού.
Σύμφωνα με τον οίκο, η πορεία των επενδύσεων, η αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων και η συνέχιση των μεταρρυθμίσεων αναμένεται να αποτελέσουν τους βασικούς πυλώνες ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας τα επόμενα χρόνια.
Οι προκλήσεις
Το σταθερό outlook ενσωματώνει την εκτίμησή της Moody’s ότι η τρέχουσα πολύ ισχυρή δημοσιονομική επίδοση είναι πιθανό να μετριαστεί με την πάροδο του χρόνου, αν και το βάρος του χρέους θα συνεχίσει να μειώνεται.
Παράλληλα, εξισορροπεί το γεγονός ότι ορισμένες από τις βασικές πιστωτικές προκλήσεις της Ελλάδας θα βελτιωθούν αργά, με τα θετικά πιστωτικά στοιχεία ενός σταθερού θεσμικού και πολιτικού περιβάλλοντος.
Συγκεκριμένα, οι βασικές παραδοχές του οίκου αναγνωρίζουν ότι η ολοκλήρωση θεσμικών και αναπτυξιακών διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων στην οικονομία θα απαιτήσει χρόνο. Προβλέπουν επίσης ότι η οικονομική ανάπτυξη είναι πιθανό να επιβραδυνθεί σε σχέση με τα σημερινά υψηλά επίπεδά της μόλις ολοκληρωθεί η απορρόφηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης.
Εν μέρει αυτό οφείλεται στο ότι οι δυσμενείς δημογραφικές εξελίξεις θα δημιουργήσουν σημαντικούς αντίξοους ανέμους για την ανάπτυξη, παρά τις προσπάθειες της κυβέρνησης να αυξήσει τα ποσοστά συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό και να υλοποιήσει διαρθρωτικές μακροοικονομικές μεταρρυθμίσεις. Αν και το χρέος έχει μειωθεί γρήγορα τα τελευταία χρόνια, θα παραμείνει ένα από τα υψηλότερα μεταξύ των χωρών που αξιολογεί ο οίκος έως το τέλος αυτής της δεκαετίας.
Ανοδικές πιέσεις στην αξιολόγηση Baa3 της Ελλάδας θα μπορούσαν να προκύψουν εάν παρατηρηθούν διατηρήσιμες μειώσεις του δημόσιου χρέους που υπερβαίνουν σημαντικά τις τρέχουσες προσδοκίες μας. Αν και βελτιώσεις σε τομείς όπως η ενίσχυση της αποτελεσματικότητας του δικαστικού συστήματος ή η διαφοροποίηση της οικονομίας θα απαιτήσουν χρόνο, ενδείξεις επιτάχυνσης της εφαρμογής μεταρρυθμίσεων θα ήταν πιστωτικά θετικές. Μια αυξανόμενη πιθανότητα ότι το μεσοπρόθεσμο δυναμικό ανάπτυξης θα υπερβεί τις τρέχουσες προσδοκίες μας θα ήταν επίσης θετική για την πιστοληπτική αξιολόγηση.
Καθοδικές πιέσεις στην αξιολόγηση Baa3 της Ελλάδας θα μπορούσαν να προκύψουν εάν η πορεία πολιτικής αντιστρεφόταν ή εάν υπήρχαν ενδείξεις ότι οι μεταρρυθμίσεις του παρελθόντος δεν αποδίδουν τα αναπτυξιακά και δημοσιονομικά οφέλη που αναμένουμε σήμερα. Ενδείξεις διαρκούς και ουσιώδους επιδείνωσης της δημοσιονομικής θέσης της κυβέρνησης, πιθανώς σε συνδυασμό με απότομη επιδείνωση της κατάστασης του τραπεζικού τομέα, θα ενεργοποιούσαν αρνητική ενέργεια αξιολόγησης, όπως και μια υπαναχώρηση από διαρθρωτικές μακροοικονομικές ή δημοσιονομικές μεταρρυθμίσεις. Μια σημαντική επιδείνωση της γεωπολιτικής κατάστασης στην Ευρώπη, η οποία θα παρείχε απτές ενδείξεις αποδυνάμωσης της στήριξης από βασικούς συμμάχους – ειδικά τις ΗΠΑ – θα οδηγούσε επίσης σε καθοδική πίεση στο outlook ή στην αξιολόγηση.
