Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με τον κίνδυνο γεωπολιτικής περιθωριοποίησης και βιομηχανικής αποδυνάμωσης, καθώς οι ισορροπίες ισχύος μεταβάλλονται και οι συνθήκες που στήριξαν επί δεκαετίες την οικονομική της ανάπτυξη δεν μπορούν πλέον να θεωρούνται δεδομένες. Αυτό ήταν το κεντρικό μήνυμα του Ευάγγελου Μυτιληναίου, Executive Chairman της METLEN, σε συνέντευξή του στην εκπομπή Squawk Box Europe του CNBC, όπου προειδοποίησε για το ενδεχόμενο μιας «νέας Γιάλτας», άσκησε κριτική στην ευρωπαϊκή στρατηγική για τη βιομηχανία και τις πρώτες ύλες και υπογράμμισε την ανάγκη ενίσχυσης της ενεργειακής ασφάλειας και της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης.
Αναφερόμενος στις γεωπολιτικές εξελίξεις γύρω από την Ουκρανία και στις συζητήσεις για πιθανές διαπραγματεύσεις μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων, ο κ. Μυτιληναίος έθεσε ευθέως το ζήτημα της θέσης της Ευρώπης στη νέα διεθνή πραγματικότητα. Σχολιάζοντας την πρόταση του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν για συνάντηση με τους προέδρους των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, και της Κίνας, Σι Τζινπίνγκ, εκτίμησε ότι μια τέτοια συνάντηση θα μπορούσε να αποκτήσει χαρακτηριστικά μιας «νέας Γιάλτας», παραπέμποντας στις συμφωνίες των μεγάλων δυνάμεων που καθόρισαν τις μεταπολεμικές ισορροπίες.
Η αναφορά του δεν περιορίστηκε στην Ουκρανία, αλλά επεκτάθηκε στο ευρύτερο ζήτημα της ευρωπαϊκής παρουσίας στις αποφάσεις που διαμορφώνουν το διεθνές σύστημα. Όπως επισήμανε, εάν το μέλλον της Ευρώπης και της Ουκρανίας αποτελέσει αντικείμενο διαπραγματεύσεων χωρίς ουσιαστική συμμετοχή των ευρωπαϊκών κρατών, τότε ανακύπτει ένα θεμελιώδες ερώτημα για το κατά πόσο η Ευρώπη εξακολουθεί να διαθέτει την πολιτική και γεωπολιτική ισχύ που απαιτείται για να θεωρείται παγκόσμιος παίκτης.
Ο επικεφαλής της METLEN συνέδεσε τη γεωπολιτική αυτή αδυναμία με τις διαρθρωτικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή οικονομία. Υπενθύμισε ότι η Ευρώπη οικοδόμησε διαχρονικά σημαντικό μέρος της διεθνούς επιρροής της πάνω στην «ήπια ισχύ», αξιοποιώντας τον πολιτισμό, την επιστημονική έρευνα, τα πανεπιστήμια, την καινοτομία, την πνευματική ιδιοκτησία και την ισχυρή βιομηχανική της παράδοση.
Ωστόσο, το συγκεκριμένο αναπτυξιακό μοντέλο στηρίχθηκε και σε τρεις κρίσιμες προϋποθέσεις: την πρόσβαση σε προσιτή ενέργεια, τη δυνατότητα εξαγωγών σε μεγάλες διεθνείς αγορές και την αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας. Πρόκειται για συνθήκες που, όπως υπογράμμισε, έχουν πλέον μεταβληθεί, δημιουργώντας ένα πολύ πιο απαιτητικό περιβάλλον για την ευρωπαϊκή οικονομία και βιομηχανία.
Η αύξηση του ενεργειακού κόστους, οι μεταβολές στις διεθνείς εμπορικές σχέσεις και η ανάγκη μεγαλύτερης ευρωπαϊκής ευθύνης για την ασφάλεια αναδεικνύουν, σύμφωνα με τον κ. Μυτιληναίο, την ανάγκη επαναπροσδιορισμού των προτεραιοτήτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στο επίκεντρο αυτής της προσπάθειας πρέπει να βρεθεί η προστασία της παραγωγικής βάσης και η αποκατάσταση της ανταγωνιστικότητας, ώστε η Ευρώπη να διατηρήσει την οικονομική ισχύ που αποτελεί βασική προϋπόθεση για την πολιτική της επιρροή.
Ιδιαίτερα αιχμηρή ήταν η τοποθέτησή του για τη διαχείριση των στρατηγικών πρώτων υλών, με χαρακτηριστικό παράδειγμα το ανακυκλωμένο αλουμίνιο (scrap). Ο κ. Μυτιληναίος επισήμανε την αντίφαση που δημιουργείται όταν η Ευρώπη επιδιώκει την επιτάχυνση της απανθρακοποίησης και την ανάπτυξη της κυκλικής οικονομίας, επιτρέποντας ταυτόχρονα την εξαγωγή πολύτιμων πρώτων υλών που είναι απαραίτητες για τη λειτουργία της δικής της βιομηχανίας.
Όπως ανέφερε, οι Ηνωμένες Πολιτείες εφαρμόζουν δασμό 50% στο πρωτόχυτο αλουμίνιο, ενώ διατηρούν μηδενικό δασμό στο scrap αλουμινίου, δημιουργώντας ισχυρό κίνητρο για τη μεταφορά ανακυκλώσιμων πρώτων υλών από την Ευρώπη προς την αμερικανική αγορά.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, οι ευρωπαϊκές εξαγωγές scrap αλουμινίου προς τις ΗΠΑ έχουν αυξηθεί κατά 243%, εξέλιξη που αναδεικνύει τις επιπτώσεις των διαφορετικών εμπορικών πολιτικών στην πρόσβαση της βιομηχανίας σε κρίσιμους παραγωγικούς πόρους.
«Η Ευρώπη δεν μπορεί να επιδιώκει τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα, επιτρέποντας ταυτόχρονα στους πόρους που είναι απαραίτητοι για τη βιομηχανία της να κατευθύνονται αλλού», τόνισε, στέλνοντας σαφές μήνυμα για την ανάγκη μιας πιο συνεκτικής ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής.
Η παρέμβαση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να ενισχύσει την παραγωγική της αυτονομία, να περιορίσει την εξάρτησή της από τρίτες χώρες και να διασφαλίσει την πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες. Κατά τον επικεφαλής της METLEN, η επίτευξη αυτών των στόχων προϋποθέτει πολιτικές που θα συνδέουν ουσιαστικά την πράσινη μετάβαση με την προστασία της ευρωπαϊκής παραγωγής.
Ξεχωριστή αναφορά έκανε ο κ. Μυτιληναίος και στον στρατηγικό ρόλο της αποθήκευσης ενέργειας, την οποία ανέδειξε ως βασικό παράγοντα για την ενίσχυση της ασφάλειας του ηλεκτρικού εφοδιασμού.
Όπως σημείωσε, η METLEN διαθέτει σημαντική διεθνή εμπειρία στον συγκεκριμένο τομέα, έχοντας αναπτύξει και υλοποιήσει πολυάριθμα συστήματα αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες (Battery Energy Storage Systems – BESS) στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στην πρόσφατη ολοκλήρωση και εγκαινίαση του μεγαλύτερου αυτόνομου συστήματος αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες στην Ελλάδα, ισχύος 330 MW, το οποίο συγκαταλέγεται μεταξύ των μεγαλύτερων αντίστοιχων έργων στην Ευρώπη.
Η συγκεκριμένη επένδυση αναδεικνύει, σύμφωνα με την τοποθέτησή του, τις δυνατότητες που προσφέρουν οι νέες ενεργειακές τεχνολογίες για τη σταθερότητα των ηλεκτρικών συστημάτων και την ενίσχυση της ασφάλειας εφοδιασμού, ιδιαίτερα σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης συμμετοχής των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Η αποθήκευση αποτελεί κρίσιμο συμπλήρωμα της ενεργειακής μετάβασης, καθώς επιτρέπει την καλύτερη αξιοποίηση της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας και συμβάλλει στην αντιμετώπιση των διακυμάνσεων μεταξύ παραγωγής και ζήτησης. Παράλληλα, ενισχύει τη δυνατότητα των ευρωπαϊκών οικονομιών να διαμορφώσουν ένα περισσότερο ανθεκτικό ενεργειακό σύστημα.
Ο κ. Μυτιληναίος υπογράμμισε ότι η ενεργειακή ασφάλεια δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποκομμένα από τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα. Η διαθεσιμότητα αξιόπιστης ενέργειας σε προσιτές τιμές αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη διατήρηση και την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής παραγωγής, ιδιαίτερα στους ενεργοβόρους κλάδους που αντιμετωπίζουν έντονο διεθνή ανταγωνισμό.
Κλείνοντας την παρέμβασή του, ο Executive Chairman της METLEN επανήλθε στο ζήτημα του μέλλοντος της Ευρώπης, επισημαίνοντας ότι η ήπειρος δεν χρειάζεται να εγκαταλείψει τα χαρακτηριστικά που διαχρονικά αποτέλεσαν πηγή της ισχύος της. Αντίθετα, οφείλει να αξιοποιήσει αποτελεσματικότερα τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα, ενισχύοντας την παραγωγική της βάση, την τεχνολογική καινοτομία και την ενεργειακή της αυτονομία.
