Σαφείς προειδοποιήσεις για τον κίνδυνο νέας αναζωπύρωσης του πληθωρισμού και επιβράδυνσης της ευρωπαϊκής οικονομίας απηύθυνε η Κριστίν Λαγκάρντ, κατά τη συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε τη συνεδρίαση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), στην οποία αποφασίστηκε η διατήρηση των τριών βασικών επιτοκίων αμετάβλητων.
Η πρόεδρος της ΕΚΤ περιέγραψε ένα ιδιαίτερα σύνθετο οικονομικό περιβάλλον, στο οποίο η νέα ενεργειακή κρίση, οι γεωπολιτικές συγκρούσεις και η επιδείνωση των χρηματοπιστωτικών συνθηκών δημιουργούν αυξανόμενες προκλήσεις για τη νομισματική πολιτική.
Το Διοικητικό Συμβούλιο διατήρησε το επιτόκιο καταθέσεων στο 2,50%, το επιτόκιο κύριας αναχρηματοδότησης στο 2,65% και το επιτόκιο οριακής χρηματοδότησης στο 2,90%, επιλέγοντας να αξιολογήσει τις επιπτώσεις της ενεργειακής αναταραχής προτού προχωρήσει σε νέα κίνηση.
Ο πληθωρισμός επιστρέφει στο προσκήνιο
Σύμφωνα με τη Λαγκάρντ, ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη επιταχύνθηκε στο 3,8% τον Σεπτέμβριο, από 3,2% τον Αύγουστο, με την ενέργεια να αποτελεί τον βασικό παράγοντα της ανόδου.
Ειδικότερα, ο ενεργειακός πληθωρισμός εκτινάχθηκε στο 18,9%, από 14,3%, καθώς οι τιμές της βενζίνης και του πετρελαίου κίνησης έφτασαν σε νέα υψηλά, επηρεαζόμενες και από τα αυξημένα περιθώρια διύλισης.
Ο πληθωρισμός χωρίς την ενέργεια αυξήθηκε στο 2,3%, από 2,1%, ενώ στα τρόφιμα διαμορφώθηκε στο 1,3%, έναντι 1,1% τον προηγούμενο μήνα.
Στις υπηρεσίες οι ανατιμήσεις επιταχύνθηκαν στο 3,2%, από 3%, ενώ στα αγαθά ο πληθωρισμός υποχώρησε οριακά στο 1,1%.
Η πρόεδρος της ΕΚΤ προειδοποίησε ότι οι τιμές της ενέργειας έχουν ήδη ξεπεράσει τις παραδοχές των προβλέψεων του Σεπτεμβρίου, γεγονός που αναμένεται να διατηρήσει τον συνολικό πληθωρισμό σημαντικά υψηλότερα από τον στόχο του 2% για τα επόμενα τρίμηνα.
Οι μισθοί δεν ακολουθούν την ενεργειακή έκρηξη
Παρά την άνοδο των τιμών, η Λαγκάρντ επισήμανε ότι οι μισθολογικές πιέσεις παραμένουν συγκρατημένες, περιορίζοντας μέχρι στιγμής τον κίνδυνο ενός γενικευμένου πληθωριστικού κύματος.
Οι αποδοχές ανά εργαζόμενο αυξήθηκαν κατά 3,3% το δεύτερο τρίμηνο, έναντι 3,6% το πρώτο τρίμηνο, ενώ η βελτίωση της παραγωγικότητας συμβάλλει στον περιορισμό του κόστους εργασίας ανά μονάδα προϊόντος.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της ΕΚΤ, η αύξηση των συμφωνημένων μισθών αναμένεται να κινηθεί μεταξύ 2,5% και 2,8% κατά τους τελευταίους μήνες του 2026 και να διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στο 2,6% τα τρία πρώτα τρίμηνα του 2027.
Ωστόσο, όσο περισσότερο διατηρούνται οι υψηλές τιμές ενέργειας, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος μετακύλισης του κόστους σε περισσότερα προϊόντα και υπηρεσίες.
Αντέχει η οικονομία, αλλά αυξάνονται οι κίνδυνοι
Η οικονομία της Ευρωζώνης συνέχισε να αναπτύσσεται το τρίτο τρίμηνο του 2026, παρά τις πιέσεις από την ενεργειακή κρίση.
Σύμφωνα με τη Λαγκάρντ, οι υπηρεσίες ανέκαμψαν μετά την αρχική επιβράδυνση που προκάλεσε η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, ενώ η μεταποίηση, οι ψηφιακές υπηρεσίες και οι εξαγωγές επωφελούνται από τις επιχειρηματικές επενδύσεις που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη.
Παράλληλα, οι δημόσιες δαπάνες για υποδομές και άμυνα εξακολουθούν να στηρίζουν την οικονομική δραστηριότητα.
Η ανεργία παρέμεινε στο 6,4% τον Αύγουστο, αν και η αύξηση της απασχόλησης και του εργατικού δυναμικού παραμένει περιορισμένη.
Ωστόσο, η νέα άνοδος των τιμών ενέργειας έχει ήδη επηρεάσει αρνητικά την καταναλωτική εμπιστοσύνη, ενώ το υψηλότερο κόστος χρηματοδότησης απειλεί να περιορίσει την κατανάλωση και τις επενδύσεις.
Η ΕΚΤ εκτιμά ότι οι κίνδυνοι για την ανάπτυξη είναι πλέον κυρίως καθοδικοί, ιδιαίτερα εάν συνεχιστούν οι διαταραχές στην ενεργειακή προσφορά ή ενταθούν οι πιέσεις στις διεθνείς αγορές ομολόγων.
Ακριβότερα δάνεια και λιγότερη ζήτηση
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε η πρόεδρος της ΕΚΤ στην επιδείνωση των χρηματοπιστωτικών συνθηκών, επισημαίνοντας ότι τα επιτόκια της αγοράς έχουν αυξηθεί και οι χρηματιστηριακές τιμές έχουν υποχωρήσει μετά την προηγούμενη συνεδρίαση.
Το κόστος χρηματοδότησης των επιχειρήσεων μέσω της αγοράς ομολόγων αυξήθηκε στο 4,1% τον Αύγουστο, από 4% τον Ιούλιο, ενώ τα τραπεζικά επιτόκια επιχειρηματικών δανείων παρέμειναν στο 3,8%.
Ο ετήσιος ρυθμός αύξησης των τραπεζικών δανείων προς επιχειρήσεις επιβραδύνθηκε στο 4,2% τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο, από 4,4% τον Ιούλιο.
Παράλληλα, οι τράπεζες αυστηροποίησαν τα κριτήρια χορήγησης επιχειρηματικών δανείων το τρίτο τρίμηνο, επικαλούμενες αυξημένους οικονομικούς κινδύνους.
Ανάλογη εικόνα καταγράφεται και στη στεγαστική πίστη. Τα επιτόκια στεγαστικών δανείων αυξήθηκαν στο 3,6%, από 3,5%, ενώ ο ετήσιος ρυθμός αύξησης των στεγαστικών δανείων υποχώρησε στο 3% τον Σεπτέμβριο.
Η ζήτηση για νέα στεγαστικά δάνεια μειώθηκε σημαντικά, καθώς τα υψηλότερα επιτόκια επιβαρύνουν το κόστος απόκτησης κατοικίας.
Η γεωπολιτική αβεβαιότητα και ο φόβος ενός δύσκολου χειμώνα
Η Λαγκάρντ αναφέρθηκε ιδιαίτερα στις συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και στον πόλεμο στην Ουκρανία, επισημαίνοντας ότι ενδεχόμενες νέες διαταραχές στις ενεργειακές προμήθειες θα μπορούσαν να διατηρήσουν τις τιμές υψηλές για μεγαλύτερο διάστημα.
Ειδικά για το φυσικό αέριο, προειδοποίησε ότι οι τιμές ενδέχεται να αυξηθούν περαιτέρω εάν υπάρξουν πρόσθετες διακοπές στην προσφορά ή εάν ένας ασυνήθιστα ψυχρός χειμώνας συμπέσει με χαμηλά επίπεδα αποθεμάτων.
Παράλληλα, η αναζωπύρωση των εμπορικών εντάσεων, οι δυσκολίες στις εφοδιαστικές αλυσίδες και τα ακραία καιρικά φαινόμενα αποτελούν πρόσθετους κινδύνους για τις τιμές.
Καμία δέσμευση για την επόμενη κίνηση
Η πρόεδρος της ΕΚΤ ξεκαθάρισε ότι το Διοικητικό Συμβούλιο θα συνεχίσει να αποφασίζει για τα επιτόκια από συνεδρίαση σε συνεδρίαση, αξιολογώντας τα νέα οικονομικά δεδομένα, τις πληθωριστικές προοπτικές και τις συνθήκες χρηματοδότησης.
Η κεντρική τράπεζα παραμένει προσηλωμένη στη σταθεροποίηση του πληθωρισμού στον μεσοπρόθεσμο στόχο του 2%, χωρίς να δεσμεύεται εκ των προτέρων για συγκεκριμένη πορεία επιτοκίων.
Το μεγάλο δίλημμα για την ΕΚΤ είναι ότι η ενεργειακή κρίση δημιουργεί ταυτόχρονα δύο αντίθετες πιέσεις: υψηλότερο πληθωρισμό και χαμηλότερη ανάπτυξη.
Μια νέα αύξηση των επιτοκίων θα μπορούσε να περιορίσει τις πληθωριστικές πιέσεις, αλλά και να επιβαρύνει περαιτέρω τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά. Από την άλλη πλευρά, η διατήρηση υψηλού πληθωρισμού διαβρώνει την αγοραστική δύναμη και υπονομεύει την οικονομική εμπιστοσύνη.
