Η ενέργεια ιστορικά αποτελεί «σπινθήρα» οικονομικών κρίσεων. Η τρέχουσα αβεβαιότητα γύρω από τη διάρκεια του πολέμου στο Ιράν και οι ανοδικές πιέσεις στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου επηρεάζουν τις αγορές, περιορίζοντας την επενδυτική ορατότητα και τη διάθεση για ρίσκο.
Η Bank of America προειδοποιεί ότι η απότομη άνοδος των τιμών πετρελαίου θυμίζει τα προ της χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008 επίπεδα, όταν το Brent διπλασιάστηκε στα 140 δολ./βαρέλι. Από την 28η Φεβρουαρίου οι τιμές έχουν αυξηθεί πάνω από 60%, φτάνοντας έως και 120 δολάρια. Παρά την αυξημένη μεταβλητότητα, οι αγορές απέχουν από το σκηνικό του 2008, με τον S&P 500 να έχει υποχωρήσει μόλις ~4% φέτος.
Διεθνείς οίκοι, όπως JP Morgan και Goldman Sachs, προειδοποιούν για πιθανές πτώσεις έως 15-19% στον S&P 500 σε περίπτωση νέου ενεργειακού σοκ. Η Morgan Stanley βλέπει πιθανή επανεκκίνηση της bull market εντός έξι μηνών, ενώ η BlackRock αναγνωρίζει τον κίνδυνο στασιμοπληθωρισμού, αλλά χωρίς βεβαιότητα.
Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι οι αγορές συνήθως προεξοφλούν την αβεβαιότητα πριν το γεγονός και ανακάμπτουν πριν την ολοκλήρωση συγκρούσεων. Τα τρέχοντα ενεργειακά σοκ δεν δημιουργούν άμεσο μακροπρόθεσμο αντίκτυπο, προσφέροντας ευκαιρίες αγοράς σε επενδυτές με μακροπρόθεσμο ορίζοντα.
*******
Η Τράπεζα της Ελλάδος αναθεωρεί προς τα κάτω τις προβλέψεις της για την ελληνική οικονομία την επόμενη διετία, ευθυγραμμιζόμενη με το πιο επιφυλακτικό κλίμα στην Ευρωζώνη. Ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ προβλέπεται στο 1,9% για το 2026 από 2,1% προηγουμένως, ενώ για το 2027 οριακά στο 2% από 2,1%. Η πρόβλεψη για το 2028 παραμένει στο 2%.
Η αναθεώρηση συνδέεται με την αβεβαιότητα λόγω γεωπολιτικής έντασης στη Μέση Ανατολή, που επηρεάζει τις διεθνείς τιμές ενέργειας και το συνολικό οικονομικό περιβάλλον. Παρά τη μείωση των εκτιμήσεων, η Ελλάδα εξακολουθεί να υπερβαίνει τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, με ανάπτυξη που στηρίζεται στην ιδιωτική κατανάλωση και τις επενδύσεις, ενώ οι καθαρές εξαγωγές αναμένονται οριακά αρνητικές.
Ο πληθωρισμός προβλέπεται υψηλός το 2026, στο 3,1%, λόγω αυξημένων τιμών ενέργειας, τροφίμων και υπηρεσιών, με σταδιακή αποκλιμάκωση μεσοπρόθεσμα. Οι κύριοι καθοδικοί κίνδυνοι περιλαμβάνουν την κλιμάκωση της Μέσης Ανατολής, διεθνή εμπορικό προστατευτισμό, επίμονο πληθωρισμό και ακραία καιρικά φαινόμενα.
Το 2025, η ελληνική οικονομία παρουσίασε ρυθμό 2,1%, ξεπερνώντας σημαντικά τον μέσο όρο 1,4% της Ευρωζώνης. Οι προβλέψεις βασίζονται στις υποθέσεις της ΕΚΤ του Μαρτίου 2026, λαμβάνοντας υπόψη υψηλότερες τιμές ενέργειας, αυξημένα επιτόκια, ασθενέστερο ευρώ και αυξήσεις στις αγορές μετοχών.
Συνολικά, η Ελλάδα αναμένεται να συνεχίσει να αναπτύσσεται ταχύτερα από τη ζώνη του ευρώ, μειώνοντας σταδιακά την απόσταση από το μέσο κατά κεφαλήν ΑΕΠ της ΕΕ, με τις εκτιμήσεις να μην περιλαμβάνουν τυχόν νέα μέτρα πολιτικής λόγω κρίσεων.
*******
Ο οίκος πιστοληπτικής αξιολόγησης Scope Ratings επιβεβαίωσε το αξιόχρεο της Ελλάδας στη βαθμίδα BBB με θετικές προοπτικές. Η αξιολόγηση στηρίζεται στην ισχυρή δημοσιονομική επίδοση, τα διατηρούμενα πρωτογενή πλεονάσματα και την καθοδική πορεία του δημόσιου χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ. Το ευνοϊκό προφίλ του χρέους, με μεγάλη μέση διάρκεια λήξης, κυρίως σταθερά επιτόκια, σημαντικά ταμειακά μαξιλάρια και υψηλό ποσοστό δανεισμού από επίσημο τομέα, ενισχύει τη χρηματοοικονομική ανθεκτικότητα. Επιπλέον, η ευρωπαϊκή στήριξη, συμπεριλαμβανομένου του NextGenerationEU, ενισχύει τις επενδύσεις, την ενεργειακή μετάβαση και τις μεταρρυθμίσεις.
Οι προκλήσεις περιλαμβάνουν το υψηλό απόθεμα χρέους, περιορισμούς στη μεσοπρόθεσμη ανάπτυξη λόγω χαμηλής παραγωγικότητας και δυσμενών δημογραφικών δεδομένων, καθώς και εξωτερικές ανισορροπίες όπως ελλείμματα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών και μεγάλη αρνητική καθαρή διεθνή επενδυτική θέση.
Σύμφωνα με το βασικό σενάριο του Scope, το χρέος θα μειωθεί από ~145% του ΑΕΠ το 2025 σε ~127% το 2030 και κοντά στο 120% έως το 2035. Η ανάπτυξη υποστηρίζεται από μεταρρυθμίσεις, επενδύσεις πέραν του NGEU και βελτίωση της παραγωγικότητας. Ωστόσο, η εξάρτηση από εισαγωγές ενέργειας και η ευαισθησία σε εξωτερικά σοκ παραμένουν σημαντικοί κίνδυνοι.
Οι θετικές προοπτικές αντανακλούν την πιθανότητα αναβάθμισης της Ελλάδας εντός 12-18 μηνών.
