Ψηφιακό φακέλωμα από την ΑΑΔΕ: Big data και τεχνητή νοημοσύνη για τον εντοπισμό φοροδιαφυγής

Σε πλήρη ψηφιακό μετασχηματισμό των φορολογικών ελέγχων προχωρά η ΑΑΔΕ, θέτοντας στο επίκεντρο τον Αριθμό Φορολογικού Μητρώου και τη συνολική «ψηφιακή εικόνα» κάθε φορολογούμενου, στο πλαίσιο ενός νέου, πολυεπίπεδου σχεδίου για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και την ενίσχυση της φορολογικής συμμόρφωσης.

Σύμφωνα με το επιχειρησιακό σχέδιο της Αρχής που δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης, όλα τα διαθέσιμα οικονομικά δεδομένα πολιτών και επιχειρήσεων θα συγκεντρώνονται γύρω από τον ΑΦΜ, δημιουργώντας ένα ενιαίο πληροφοριακό προφίλ. Μέσω της αξιοποίησης αλγορίθμων, τεχνητής νοημοσύνης και εργαλείων big data, η ΑΑΔΕ θα επιχειρεί να εντοπίζει αποκλίσεις ανάμεσα στα δηλωθέντα εισοδήματα και την πραγματική οικονομική δραστηριότητα.

Στο νέο ψηφιακό προφίλ θα ενσωματώνονται στοιχεία από φορολογικές δηλώσεις, τραπεζικές κινήσεις, ηλεκτρονικές συναλλαγές, δεδομένα από πλατφόρμες και άλλες πηγές πληροφόρησης, με στόχο τη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης οικονομικής ταυτότητας για κάθε φορολογούμενο. Για το 2026 προβλέπεται η πραγματοποίηση περισσότερων από 194.000 ελέγχων και διασταυρώσεων, με ιδιαίτερη έμφαση στις παράνομες επιδοτήσεις, στις καταθέσεις και στα περιουσιακά στοιχεία στο εξωτερικό.

Ιδιαίτερη σημασία αποκτούν και οι διεθνείς συνεργασίες, καθώς οι ελεγκτικές υπηρεσίες θα αξιοποιούν πληροφορίες από ανταλλαγές δεδομένων με δεκάδες χώρες, προκειμένου να εντοπίζονται περιπτώσεις απόκρυψης κεφαλαίων ή αδήλωτης περιουσίας εκτός Ελλάδας.

Παράλληλα, τίθεται σε πλήρη λειτουργία το σύστημα PARE (Payment Capacity – Attitude – Recency – Event), μέσω του οποίου θα καταρτίζεται αναλυτικό οικονομικό προφίλ για κάθε φορολογούμενο. Το σύστημα θα αξιολογεί την εισοδηματική και περιουσιακή κατάσταση, τη συμπεριφορά αποπληρωμής οφειλών, τη χρονική εξέλιξη των χρεών αλλά και σημαντικά οικονομικά γεγονότα που επηρεάζουν τη δυνατότητα εκπλήρωσης φορολογικών υποχρεώσεων.

Στο δημοσιονομικό σκέλος, η ΑΑΔΕ θέτει υψηλούς στόχους για το 2026, επιδιώκοντας συνολικά έσοδα ύψους 75,45 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 29,2 δισ. ευρώ αναμένεται να προέλθουν από τον ΦΠΑ. Παράλληλα, στοχεύει στη βεβαίωση 1,5 δισ. ευρώ μέσω ελέγχων και διασταυρώσεων, ενώ προγραμματίζεται η αποστολή περίπου 12.000 σημειωμάτων με πρόστιμα και φόρους που θα προκύψουν από τις ηλεκτρονικές διασταυρώσεις.

Μέσω του Συστήματος Προηγμένης Επιχειρησιακής Νοημοσύνης και Ανάλυσης Δεδομένων, η ΑΑΔΕ θα αναπτύσσει σενάρια εντοπισμού επιχειρήσεων υψηλού κινδύνου, θα παρακολουθεί ύποπτες συναλλαγές στο ηλεκτρονικό εμπόριο και θα επιχειρεί να ανιχνεύει απάτες στο ενδοκοινοτικό εμπόριο. Στο στόχαστρο θα βρεθούν κυρίως κλάδοι με υψηλό φορολογικό κενό και έντονες αποκλίσεις μεταξύ δηλωθέντων εισοδημάτων και πραγματικών δαπανών.

Την ίδια στιγμή, προχωρά και η δημιουργία του Μητρώου Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ), της νέας ψηφιακής πλατφόρμας που θα συγκεντρώνει όλα τα στοιχεία ιδιοκτησίας, χρήσης και μισθώσεων ακινήτων σε ενιαία βάση δεδομένων. Στόχος είναι ο πλήρης έλεγχος των μεταβολών στην ακίνητη περιουσία και η διασταύρωση των σχετικών φορολογικών στοιχείων.

Σημαντική ενίσχυση προβλέπεται και για την πλατφόρμα myData, ενώ η ηλεκτρονική τιμολόγηση επεκτείνεται σταδιακά στο σύνολο της αγοράς. Παράλληλα, το Ψηφιακό Δελτίο Αποστολής θα επιτρέπει την παρακολούθηση της διακίνησης αγαθών σε πραγματικό χρόνο, ενώ το Ψηφιακό Πελατολόγιο επεκτείνεται πέρα από τον κλάδο των οχημάτων και σε επιχειρήσεις κοινωνικών εκδηλώσεων.

Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στη διασύνδεση POS και ταμειακών μηχανών, με νέο λογισμικό που θα επιτρέπει στην ΑΑΔΕ να παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο τις συναλλαγές και να εντοπίζει ασυνήθιστη δραστηριότητα ή επιχειρήσεις που δεν συμμορφώνονται με τις υποχρεώσεις τους.

Στο μικροσκόπιο των ελεγκτικών αρχών θα βρεθούν επίσης αδήλωτα εισοδήματα από βραχυχρόνιες μισθώσεις, αδήλωτες αγοραπωλησίες ακινήτων, μη δηλωθείσες μεταβιβάσεις, καθώς και καταθέσεις σε ελληνικές και ξένες τράπεζες. Παράλληλα, έλεγχοι θα διενεργούνται σε φορολογούμενους που εμφανίζουν μηδενικές δηλώσεις ΦΠΑ παρά τη δραστηριότητά τους, αλλά και σε περιπτώσεις μη δήλωσης περιουσιακών στοιχείων στο εξωτερικό.

Ο σχεδιασμός της ΑΑΔΕ περιλαμβάνει ακόμη 55.000 τηλεφωνικές επικοινωνίες με φορολογούμενους για ενημέρωση και συμμόρφωση, καθώς και τουλάχιστον 3.400 εμφανείς επιτόπιους ελέγχους σε όλη τη χώρα.

Παράλληλα, θα υλοποιηθούν στοχευμένες παρεμβάσεις σε επιχειρήσεις συγκεκριμένων κλάδων για την έναρξη ή μεταβολή δραστηριότητας, ενώ θα ενταθούν οι κινήσεις συμμόρφωσης για φορολογούμενους με νέες ληξιπρόθεσμες οφειλές αλλά και μικροοφειλέτες προηγούμενων ετών.

Τέλος, ιδιαίτερη βαρύτητα θα δοθεί στις διασταυρώσεις στοιχείων για μηδενικές δηλώσεις ΦΠΑ, προσυμπληρωμένους κωδικούς αποδοχών και συντάξεων, δηλώσεις αναδρομικών αποδοχών και πληροφορίες που διαβιβάζονται από αλλοδαπές φορολογικές αρχές, επιβεβαιώνοντας ότι η νέα εποχή των φορολογικών ελέγχων θα βασίζεται πλέον στην πλήρη ψηφιακή χαρτογράφηση της οικονομικής δραστηριότητας πολιτών και επιχειρήσεων.

Το Επιχειρησιακό Σχέδιο της ΑΑΔΕ για το 226 προβλέπει:

  • 26.000 φορολογικούς ελέγχους από τις φορολογικές και ελεγκτικές υπηρεσίες
  • 2.500 ελέγχους φορολογίας κεφαλαίου
  • 25.400 μερικούς επιτόπιους ελέγχους πρόληψης
  • 39.300 ελέγχους και έρευνες από τις ΔΕΟΣ
  • 75.000 ελέγχους δίωξης από τα Τελωνεία
  • 14.800 εκ των υστέρων τελωνειακούς ελέγχους
  • 11.000 ελέγχους μέσω αυτοκινούμενων συστημάτων X-Rays
  • 11.060 ελέγχους δίωξης με χρήση σκύλων ανιχνευτών, drones κ.ά.
  • 3.468 μερικούς ελέγχους με αξιοποίηση POS, myDATA και στοιχείων ενδοκοινοτικών συναλλαγών
  • 690 ελέγχους επί αμφισβήτησης ελάχιστου ετήσιου εισοδήματος
  • 6.350 στοχευμένους ελέγχους βάσει κριτηρίων κινδύνου
  • 1.500 ελέγχους κατόπιν πληροφοριακών δελτίων.

Ο στόχος για τα ληξιπρόθεσμα χρέη

Στο μέτωπο των ληξιπρόθεσμων οφειλών ο σχεδιασμός της ΑΑΔΕ προβλέπει:

  • Είσπραξη τουλάχιστον 45% των ληξιπρόθεσμων οφειλών των φορολογούμενων που εμφανίζουν για πρώτη φορά ληξιπρόθεσμες οφειλές.
  • Είσπραξη ποσού τουλάχιστον 3,2 δισ. ευρώ έναντι παλαιών ληξιπρόθεσμων οφειλών των φορολογουμένων.
  • Είσπραξη τουλάχιστον 850 εκατ. ευρώ από μεγάλους οφειλέτες.
  • Εισπράξεις 28 εκατ. ευρώ από ληξιπρόθεσμες οφειλές προς την Τελωνειακή Διοίκηση.
  • Εισπραξιμότητα 35% επί των νέων ληξιπρόθεσμων οφειλών των φορολογουμένων.