Απολιγνιτοποίηση σε Δυτ. Μακεδονία-Μεγαλούπολη: Σε διαβούλευση το σχέδιο για επενδύσεις άνω 3 δισ. ευρώ

ΕΚΤΟΣ ΑΠΟ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΚΙΝΗΣΗΣ (ΜΠΑΤΑΡΙΕΣ, ΦΟΡΤΙΣΤΕΣ) ΠΡΟΒΛΕΠΕΤΑΙ Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΊΑ ΦΑΡΜΑΚΟΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ, Η ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΡΚΩΝ, ΜΟΝΑΔΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ, ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΆΛΛΑ

Σε διαβούλευση δόθηκε από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας το Σχέδιο Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (Master Plan) για τις λιγνιτικές περιοχές της Δυτικής Μακεδονίας και της Μεγαλόπολης. Η διαβούλευση θα διαρκέσει μέχρι την Τρίτη, 10 Νοεμβρίου, και ώρα 16:00.

Το σχέδιο προβλέπει επενδύσεις άνω των 3 δισ. ευρώ με βασικό επενδυτή τη ΔΕΗ, τα Ελληνικά Πετρέλαια, του δήμους και έργα σε διάφορους τομείς με συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομμέα (ΣΔΙΤ).

Μεταξύ των εμβληματικών επενδύσεων που αναφέρονται πιο κάτω περιλαμβάνονται και τα εξής:

  • Δημιουργία βιομηχανικού πάρκου ηλεκτροκίνησης
  • Εργοστάσιο μπαταριών από πολυεθνικό όμιλο
  • Μονάδες κατασκευής πρώτων υλών ή φορτιστών για τους αυτοκινητόδρομους
  • Δημιουργία οικοσυστήματος οινικού τουρισμού στα πρότυπα της Βόρειας Ιταλίας.
  • Δημιουργία υπερσύγχρονης κλινικής αποκατάστασης, με στόχο την ανάπτυξη του ιατρικού τουρισμού στη Δ. Μακεδονία.
  • Δημιουργία βιομηχανίας φαρμάκων στην Πελοπόννησο.
  • Ανάπτυξη μονάδων ευφυούς κτηνοτροφίας και ζωοτροφών (Πλοπόννησος).
  • Πρότυπο θεματικό πάρκο περιπέτειας, ψυχαγωγίας και εκπαίδευσης με ενδιαφέρον από διεθνή εταιρία ψυχαγωγίας (Πελοπόννησος).

Η Ελληνική Κυβέρνηση έχει θέσει ως στόχο την απόσυρση όλων των λιγνιτικών εργοστασίων έως το 2028, με την πλειονότητα των μονάδων, που αντιπροσωπεύει πάνω από το 80% της σημερινής εγκατεστημένης ισχύος, να αποσύρεται έως το 2023.

Αναλυτικά οι πολιτικές και τα μέτρα που προωθούνται από τον Φεβρουάριο του 2020, περιλαμβάνουν ένα σχέδιο 12 σημείων:
1. Ταχεία ωρίμανση και εγκατάσταση φωτοβολταϊκών πάρκων ~2GW στη Δυτική Μακεδονία (π.χ. σύμπραξη μεταξύ ΔΕΗ και RWE).
2. Συμφωνία της ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ ΑΕ (ΕΛΠΕ) με τη γερμανική εταιρία Juwi για την
άμεση κατασκευή φωτοβολταϊκού πάρκου ισχύος 204MW στην Κοζάνη.
3. Σχεδιασμός πλήρως αυτοχρηματοδοτούμενης εθελούσιας εξόδου/συνταξιοδότησης για το τακτικό προσωπικό της ΔΕΗ στις λιγνιτικές περιοχές.
4. Άμεση έναρξη εργασιών αποκατάστασης των ορυχείων της ΔΕΗ.
5. Εξασφάλιση της εναλλακτικής θέρμανσης (τηλεθέρμανση) στις λιγνιτικές περιοχές μετά την απόσυρση των λιγνιτικών μονάδων.
6. Χωρικός σχεδιασμός για την αναπτυξιακή προοπτική των λιγνιτικών περιοχών με διαδικασίες επίσπευσης.
7. Διατήρηση του εκπτωτικού τιμολογίου της ΔΕΗ για τις λιγνιτικές περιοχές.
8. Απόδοση λιγνιτικού πόρου ύψους εκατόν τριάντα εκατομμυρίων (130.000.000) ευρώ.
9. Χρηματοδότηση των λιγνιτικών περιοχών με πόρους ύψους εξήντα εκατομμυρίων (60.000.000) ευρώ από τους πλειστηριασμούς δικαιωμάτων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (Πράσινο Ταμείο).
10. Στήριξη των σχεδίων των τοπικών Φορέων Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΦΟΔΣΑ).
11. Ανάδειξη του αναπτυξιακού ρόλου του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας.
12. Αίτημα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να κηρύξει τις λιγνιτικές περιοχές ως ειδικές φορολογικές ζώνες με ειδικά φορολογικά κίνητρα.

Εξεταζόμενες επενδύσεις και όφελος στις τοπικές κοινωνίες
Για την υλοποίηση του προγράμματος, πρωταρχικό βήμα αποτελεί η προσέλκυση και προώθηση ενός οικοσυστήματος επενδύσεων γύρω από τους πυλώνες του οράματος για κάθε περιοχή. Οι επενδύσεις αυτές θα προωθηθούν τόσο από ιδιωτικούς, όσο και δημόσιους φορείς, αλλά και μέσω σύμπραξης δημόσιου και ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ).
Στο master plan έχουν ληφθεί υπόψη και αναλυθεί κυρίως επενδύσεις ιδιωτικού τομέα με βάση το εκπεφρασμένο ενδιαφέρον και αναμένεται η κατάρτιση ενδεικτικού καταλόγου δημοσίων επενδύσεων εντός του Οκτωβρίου 2020.

Οι εμβληματικές δράσεις, οι οποίες θα απορροφήσουν ένα μεγάλο ποσοστό του επηρεαζόμενου εργατικού δυναμικού, αποτελούν καθοριστικό παράγοντα για τη συγκρότηση και την ανάπτυξη ενός οικοσυστήματος επενδύσεων, ανεξαρτήτως μεγέθους και φορέα υλοποίησης.

Συγκεκριμένα, οι ενδεικτικές εμβληματικές δράσεις ανά τομέα δραστηριότητας συνολικού ύψους >€3δισ. οι οποίες προωθούνται και στις δύο επηρεαζόμενες περιοχές και αξιοποιούν τα εκάστοτε εγγενή  πλεονεκτήματα καταγράφονται ως εξής:

Δυτική Μακεδονία

Καθαρή ενέργεια
Έμφαση δίνεται στην κατασκευή φωτοβολταϊκών πάρκων, με εκπεφρασμένο ενδιαφέρον για την κατασκευή ~2GW, εκ των οποίων ~0.4GW βρίσκονται υπό κατασκευή. Συγκεκριμένα:
• Η ΔΕΗ έχει ήδη υπό κατασκευή 230MW, σε επένδυση ύψους περίπου εκατόν τριάντα τριών (133) εκατομμυρίων ευρώ
• Τα ΕΛΠΕ έχουν υπό κατασκευή 204MW, σε επένδυση ύψους περίπου εκατόν τριάντα (130) εκατομμυρίων ευρώ.
• Η ΔΕΗ ενδιαφέρεται για 1.7GW επιπλέον που βρίσκονται υπό ανάπτυξη. Η εγκατάσταση της συγκεκριμένης ισχύος θα συνεισφέρει στην αντικατάσταση της λιγνιτικής ισχύος και στη μετάβαση προς την «πράσινη ενέργεια», σύμφωνα με τους στόχους του ΕΣΕΚ. Παράλληλα, ο στόχος των εμβληματικών επενδύσεων, πέρα από την εισροή κεφαλαίων και την επανεκκίνηση της τοπικής οικονομίας, είναι να αποτελέσουν κέντρο (φάρο) προσέλκυσης συναφών επενδύσεων.

Για παράδειγμα, η κατασκευή φωτοβολταϊκών πάρκων παρέχει τη δυνατότητα δημιουργίας εργοστασίου ανταλλακτικών ή την έρευνα και ανάπτυξη μονάδων υδρογόνου που θα συνδέονται με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και για το οποίο έχει εκφραστεί επενδυτικό ενδιαφέρον:
• Από τον Απρίλιο 2020 η Solaris Bus & Coach έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον για επένδυση περίπου ενός (1) δισεκατομμυρίου ευρώσε μονάδα παραγωγής πράσινου υδρογόνου μέσω ΑΠΕ.
• Το White Dragon project που επιχειρεί επενδύσεις δυόμιση (2,5) δισεκατομμυρίων ευρώ σε ηλεκτρολύτες 1.5GW και εκτιμά 5.000 άμεσες θέσεις εργασίας. Το έργο αυτό σχεδιάζεται από 4 χώρες, μία εκ των οποίων και η Ελλάδα. Ανταγωνίζεται για χρηματοδότηση άλλα 7 έργα στο πλαίσιο του Hydrogen Europe.

Επιπλέον και σε συνάρτηση με την αύξηση της παραγόμενης ισχύος, η Eunice φέρεται να ενδιαφέρεται για επένδυση διακοσίων ογδόντα εκατομμυρίων ευρώ για μονάδα αποθήκευσης ενέργειας 250MW.

Η δεύτερη εμβληματική επένδυση στην καθαρή ενέργεια αφορά στο Πεδίο Ενεργειακής Έρευνας και Τεχνολογίας (ΠΕΝΕΤ) σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, με ενδεικτικούς τομείς εξειδίκευσης την ηλεκτροκίνηση, το υδρογόνο και εναλλακτικά καύσιμα. Το ΠΕΝΕΤ συνεισφέρει στην έρευνα και ανάπτυξη νέων τεχνολογιών σε ένα χώρο πρόσφορο για επενδύσεις και θα συμβάλει στην άρτια κατάρτιση του νέου εργατικού δυναμικού.

Βιομηχανία, βιοτεχνία και εμπόριο
Σχεδιάζεται να δημιουργηθεί βιομηχανικό πάρκο ηλεκτροκίνησης, ως ο κεντρικός πυλώνας της βιομηχανίας στην περιοχή, με στόχο την ανταγωνιστική τοποθέτηση της Ελλάδας στην ανάπτυξη της ηλεκτροκίνησης. Αυτή τη στιγμή, υπάρχει ενδιαφέρον από πανεθνικό όμιλο για την κατασκευή εργοστασίου μπαταριών συνολικής επένδυσης περίπου διακοσίων (200) εκατομμυρίων που θα μπορούσε να δημιουργήσει έως εξακόσιες (600) συνολικές θέσεις κατά τη λειτουργία.

Παράλληλα, το βιομηχανικό πάρκο ηλεκτροκίνησης θα μπορούσε να προσελκύσει μονάδες κατασκευής πρώτων υλών ή φορτιστών για τους αυτοκινητόδρομους. Ήδη υπάρχει εκπεφρασμένο επενδυτικό ενδιαφέρον για συγγενείς επενδύσεις, όπως για παράδειγμα για εργοστάσιο παραγωγής μερών ή ανταλλακτικών αυτοκινήτων με ενδιαφέρον από διεθνή εταιρία στον κλάδο της αυτοκινητοβιομηχανίας για επένδυση πέντε εκατομμυρίων τριακοσίων χιλιάδων ευρώ (5,3 εκατ.).

Έξυπνη αγροτική παραγωγή
Ανάπτυξη έξυπνων αγροτικών μονάδων παραγωγής τελευταίας τεχνολογίας με έμφαση σε εναλλακτικές μορφές καλλιέργειας (π.χ. υδροπονία) και πολλαπλό εκπεφρασμένο επενδυτικό ενδιαφέρον. Για  παράδειγμα, υπάρχει ενδιαφέρον από διεθνή εταιρία στον κλάδο των τροφίμων για υδροπονία. Η επένδυση εκτιμάται σε περίπου εκατό (100) εκατομμυρίων ευρώκαι θα μπορούσε να δημιουργήσει έως τετρακόσιες (400) άμεσες θέσεις κατά τη λειτουργία.

Βιώσιμος τουρισμός
Δημιουργία οικοσυστήματος οινικού τουρισμού στα πρότυπα της Βόρειας Ιταλίας. Αυτή τη στιγμή υπάρχει ενδιαφέρον από ηγετική εταιρία στην οινοποιία για επένδυση ύψους τριών (3) εκατομμυρίων ευρώ και είκοσι (20) θέσεις εργασίας σε καταλύματα και χώρους εστίασης.

Το ενδιαφέρον συνδυάζει επενδύσεις σε μονάδα ανακύκλωσης υπολειμμάτων και μονάδα παλαίωσης για επιπλέον τρία εκατομμύρια εξακόσιες χιλιάδες ευρώ (3,6 εκατ.) και 20 θέσεις εργασίας. Το συγκεκριμένο ενδιαφέρον μπορεί να αποτελέσει εφαλτήριο και για τις υπόλοιπες εταιρίες που ασχολούνται με την οινοποιία στην περιοχή, ούτως ώστε να επεκτείνουν τις δραστηριότητές τους.

Άλλες επενδύσεις
Δημιουργία υπερσύγχρονης κλινικής αποκατάστασης, με στόχο την ανάπτυξη του ιατρικού τουρισμού στη Δ. Μακεδονία. Η επένδυση αναμένεται να δώσει έναυσμα για αναβάθμιση όμορων ιατρικών εγκαταστάσεων και να αποτελέσει κοιτίδα για κλινικές μελέτες σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Δ. Μακεδονίας. Ταυτόχρονα, μπορεί να αναβαθμίσει την ευρύτερη περιοχή αφήνοντας ένα σημαντικό τουριστικό αποτύπωμα.

Μεγαλόπολη

Καθαρή ενέργεια
Έμφαση δίνεται στην κατασκευή φωτοβολταϊκών πάρκων, με εκπεφρασμένο ενδιαφέρον για την κατασκευή ~0.5GW, εκ των οποίων 50MW βρίσκονται υπό κατασκευή. Συγκεκριμένα:
• Η ΔΕΗ έχει ήδη υπό κατασκευή 50MW και ενδιαφέρεται για ~0.5GW επιπλέον που βρίσκονται υπό ανάπτυξη. Αντίστοιχα με τη Δ. Μακεδονία, η εγκατάσταση της συγκεκριμένης ισχύος θα συνεισφέρει στην αντικατάσταση της λιγνιτικής ισχύος και στη μετάβαση προς την «πράσινη ενέργεια» σύμφωνα με τους στόχους του ΕΣΕΚ, καθώς και στην προσέλκυση συγγενών επενδύσεων, όπως εγκαταστάσεις αποθήκευσης ενέργειας και εργοστάσιο ανταλλακτικών.

Βιομηχανία, βιοτεχνία και εμπόριο
Σχεδιάζεται να δημιουργηθεί πρότυπη βιομηχανία φαρμάκων, με στόχο την επανεκκίνηση της βαριάς βιομηχανίας στην Πελοπόννησο. Υπάρχει προχωρημένο ενδιαφέρον από φαρμακοβιομηχανία για επένδυση ύψους περίπου ενενήντα (90) εκατομμυρίων ευρώ, που θα μπορούσε να δημιουργήσει έως τετρακόσιες (400) άμεσες θέσεις κατά τη λειτουργία.

Παράλληλα, παρέχεται η δυνατότητα συνεργασίας με το Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου για την ανάπτυξη σχετικών ερευνητικών προγραμμάτων.

Έξυπνη αγροτική παραγωγή
Ανάπτυξη μονάδων ευφυούς κτηνοτροφίας και ζωοτροφών, με στόχο την περαιτέρω ανάπτυξη της κτηνοτροφικής δυναμικότητας της περιοχής. Έξυπνες αγροτικές μονάδες παραγωγής εξαγώγιμων προϊόντων, με έμφαση σε εναλλακτικές μορφές καλλιέργειας (π.χ. υδροπονία), όπως και στη Δ. Μακεδονία, με πολλαπλό εκπεφρασμένο επενδυτικό ενδιαφέρον.

Βιώσιμος τουρισμός
Πρότυπο θεματικό πάρκο περιπέτειας, ψυχαγωγίας και εκπαίδευσης με ενδιαφέρον από διεθνή εταιρία ψυχαγωγίας.

Άλλες επενδύσεις
Δημόσιες επενδύσεις, Επιχειρηματικό Πάρκο κ.λπ.