ΔΝΤ: Ζητά οι κυβερνήσεις να διασφαλίσουν ίσους όρους ανταγωνισμού γιατί οι μεγάλοι έγιναν κυρίαρχοι στη διάρκεια της πανδημίας

Η πανδημία του κορωνοιού ενίσχυσε περαιτέρω την ισχύ των ήδη μεγαλύτερων εταιρειών, οι οποίες θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη μεσοπρόθεσμη ανάπτυξη περιορίζοντας την καινοτομία και τις επενδύσεις. Αυτό αναφέρεται σε μελέτη του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου που δημοσιεύτηκε τη Δευτέρα 15 Μαρτίου, καλώντας τις κυβερνήσεις να εξασφαλίσουν ίσους όρους ανταγωνισμού έτσι ώστε να η υπερβολική ισχύς της αγοράς στα χέρια μερικών εταιρειών να μην αποτελέσει τροχοπέδη για τη μεσοπρόθεσμη ανάπτυξη, υποβαθμίζοντας την καινοτομία και συγκρατώντας τις επενδύσεις.

Η έρευνα δείχνει ότι οι βασικοί δείκτες της αγοράς κινούνται ανοδικά, συμπεριλαμβανομένων των αυξήσεων των τιμών πάνω από το οριακό κόστος και τη συγκέντρωση των εσόδων μεταξύ των τεσσάρων μεγαλύτερων εταιρειών σε κάθε κλάδο.

«Λόγω της πανδημίας, εκτιμούμε ότι αυτή η συγκέντρωση θα μπορούσε τώρα να αυξηθεί περαιτέρω στις ανεπτυγμένες οικονομίες όπως γινόταν ήδη τα τελευταία 15 χρόνια έως το τέλος του 2015», δήλωσε η επικεφαλής του ΔΝΤ Κρισταλίνα Γκεοργκιέιβα σε σχετικό blog που συνοδεύει το άρθρο, καθώς και ότι «ακόμη και σε κλάδους που επωφελήθηκαν από την κρίση, όπως ο ψηφιακός τομέας, οι κυρίαρχοι παίκτες συγκαταλέγονται στους μεγαλύτερους νικητές».

Ενδεικτικά αναφέρεται πως τα περιθώρια κέρδους αυξήθηκαν περισσότερο από 30% κατά μέσο όρο σε εισηγμένες εταιρείες σε προηγμένες οικονομίες από το 1980 ενώ τα τελευταία 20 χρόνια, οι αυξήσεις των περιθωρίων στον ψηφιακό τομέα ήταν διπλάσιες από τις αυξήσεις σε ολόκληρη την οικονομία.

Βεβαίως, τα ισχυρά κέρδη αποτελούν την φυσική ανταμοιβή για επιτυχημένες εταιρείες που εκτόπισαν άλλες μέσω καινοτομίας, αποτελεσματικότητας και βελτιωμένης εξυπηρέτησης, αλλά πρόσφατα παρατηρούνται αυξανόμενα σημάδια που δείχνουν ότι η στην αγορά γίνεται εν μέσω απουσίας ισχυρών ανταγωνιστών.

Στο συνοδευτικό άρθρο υπογραμμίζεται το γεγονός ότι η κρίση έπληξε τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις ιδιαίτερα, προκαλώντας τεράστιες απώλειες θέσεων εργασίας και άλλες οικονομικές πληγές και επισημαίνεται ότι η δημιουργία ίσων όρων ανταγωνισμού είναι πλέον πιο σημαντική από ποτέ. 

Ο ρόλος των εξαγορών και συγχωνεύσεων 

Ιδιαίτερη είναι μεταξύ άλλων και η επισήμανση ότι οι εξαγορές και συγχωνεύσεις ενισχύουν τη δύναμη των κυρίαρχων εταιρειών στην αγορά. «Ενώ οι εξαγορές και συγχωνεύσεις μπορεί να αποφέρουν εξοικονόμηση κόστους και καλύτερα προϊόντα, μπορεί επίσης να αποδυναμώσουν τα κίνητρα για καινοτομία και να ενισχύσουν την ικανότητα μιας εταιρείας να χρεώνει υψηλότερες τιμές. Ανησυχητικά, η ανάλυσή μας δείχνει ότι οι εξαγορές και συγχωνεύσεις από κυρίαρχες εταιρείες συμβάλλουν σε μια βιομηχανική πτώση του δυναμικού των επιχειρήσεων – καθώς οι ανταγωνιστές σε όλο τον κόσμο πλήττονται και περιορίσουν τις δαπάνες έρευνας και ανάπτυξης. Αυτό είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό σε έναν κόσμο με χαμηλή αύξηση της παραγωγικότητας».

Τέλος, η έρευνα αναφέρεται και στην αγορά εργασίας, επισημαίνοντας πως ορισμένες εταιρείες διατηρούν την ισχύ στους μισθούς, πληρώνοντας τους εργαζομένους λιγότερο από αυτό που δικαιολογείται σε σχέση με την παραγωγικότητά τους.