Η ευρωπαϊκή οικονομία και η Ελλάδα – Γιατί πήγε τόσο στραβά το 2020 και οι ελπίδες για 2021-2022

Την Τρίτη 16 Φεβρουαρίου η Eurostat θα δημοσιοποιήσει τη δεύτερη εκτίμηση σχετικά με την πορεία του ΑΕΠ της ευρωπαϊκής οικονομίας κατά το τέταρτο τρίμηνο του 2020 καθώς και άλλα κράτη-μέλη θα δώσουν στοιχεία έτσι ώστε να σχηματιστεί μία καλύτερη εικόνα για το πως εξελίχθηκαν οι επί μέρους οικονομίες το 2020. Η Ελλάδα δεν θα είναι στις χώρες που θα δώσει στοιχεία στις 16 Φεβρουαρίου, αλλά αργότερα (8 Μαρτίου).

Προς το παρόν δόθηκε η πρώτη εκτίμηση για την πορεία της ευρωπαϊκής οικονομίας το τέταρτο τρίμηνο του 2020 (και κατ΄επέκταση όλου του 2020) στις 2 Φεβρουαρίου σε δείγμα 11 χωρών. Τα στοιχεία έδειξαν ότι η ευρωπαϊκή οικονομία συνέχισε να συρρικνώνεται το τέταρτο τρίμηνο του 2020 (σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο του ίδιου έτους) με ήπιο ρυθμό ήτοι -0,7% για την ευρωζώνη και -0,5% για την ΕΕ των 27 κρατών.

Σε σύγκριση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2019 η πτώση στο τέταρτο τρίμηνο του 2020 ήταν μεγαλύτερη -5,1% για την ευρωζώνη και -4,8% για την ΕΕ-27.

Έτσι, η ύφεση που σημείωσε η ευρωπαϊκή οικονομία για το σύνολο του 2020 εκτιμήθηκε σε -6,8% για την ευρωζώνη και -6,3% για την ΕΕ-27, όπως αποτυπώθηκε στις χειμερινές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που δημοσιοποιήθηκαν την Πέμπτη 11/2/2021. Οι εκτιμήσεις αυτές είναι καλύτερες από αυτές που είχαν γίνει το φθινόπωρο του 2020 και οφείλονται στο πολύ καλό τρίτο τρίμηνο. Αντίθετα, για την Ελλάδα αναθεωρήθηκε προς τα κάτω ήτοι -10% η πρόβλεψη για την ύφεση του 2020 από -9% προηγουμένως.

Η Ελλάδα τη δεύτερη βαθύτερη ύφεση

Η Ελλάδα δεν απέφυγε τη βαθιά ύφεση όπως αναμενόταν από τους περισσότερους οργανισμούς και αναλυτές οι οποίοι έλεγαν ότι η χώρα μας θα επηρεαστεί περισσότερο από άλλες λόγω της εξάρτησής της οικονομίας της από τον τουρισμό. Έτσι βάσει των χειμερινών εκτιμήσεων της ΕΕ, η ύφεση στη χώρα μας ανήλθε στο -10% και είναι η δεύτερη μεγαλύτερη στην ΕΕ των 27 μετά την Ισπανία (-11%). Όπως αναφέρθηκε τα στοιχεία της πρώτης εκτίμησης του ΑΕΠ του τέταρτου τριμήνου 2020 για την Ελλάδα θα δοθούν στις 8 Μαρτίου.

Στο σημείο αυτό να θυμίσουμε ότι όταν η πανδημία ήρθε και στην Ελλάδα και πάρθηκαν τα πρώτα αυστηρά περιοριστικά μέτρα τον Μάρτιο του 2020, η κυβέρνηση δεν συμμεριζόταν τις αρνητικές προβλέψεις των περισσότερων αναλυτών. Τότε, ο υπουργός Οικονομικών Χρήστος Σταϊκούρας έκανε πρόβλεψη για μηδενική ύφεση στην Ελλάδα το 2020, υπογραμμίζοντας την υπεροχή της χώρας μας σε σχέση με την Ευρώπη οποία θα έμπαινε σε ύφεση. Ο υπουργός αναγκάστηκε μετά να αναθεωρήσει επί τω χείρω αλλά όχι στο βαθμό που έδειχναν οι κακές εξελίξεις στον τουρισμό και μόνο προς το τέλος του 2020, μετά και τα περιοριστικά μέτρα του περασμένου Νοεμβρίου, έκανε εγκυρότερη εκτίμηση ως προς την πραγματική ύφεση της τάξης του 10,5%.

Τί πήγε εντελώς στραβά 

Αυτό που πήγε εντελώς στραβά το 2020 και οδήγησε στη δεύτερη μεγαλύτερη ύφεση ανάμεσα στις 27 χώρες της ΕΕ ήταν ο τουρισμός. Στον κλάδο αυτό και στις επιπτώσεις του κάνει ιδιαίτερη αναφορά η ΕΕ στις χειμερινές προβλέψεις. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΕ οι επιδόσεις της Ελλάδας ήταν οι χειρότερες ανάμεσα σε όλες της χώρες της ΕΕ.

Ο αριθμός των διανυκτερεύσεων σε τουριστικά καταλύματα στην Ελλάδα ήταν 39 εκατομμύρια (εσωτερικός και εξωτερικός τουρισμός, συμπεριλαμβανομένων διανυκτερεύσεων Airbnb) σημειώνοντας πτώση 73%, που είναι η μεγαλύτερη πτώση στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η Ελλάδα κατέστρεψε και τον εσωτερικό της τουρισμό 

Όπως φαίνεται στον πίνακα δεν καταστράφηκε μόνο ο εξωτερικός τουρισμός λόγω της πανδημίας αλλά και ο εσωτερικός. Και εάν ο εξωτερικός (-77%) ήταν κάτι που δεν μπορούσε να αποφευχθεί λόγω και άλλων παραγόντων, καταστράφηκε και ο εσωτερικός τουρισμός με τα συνεχή lockdown και την απαγόρευση των μετακινήσεων. Είναι χαρακτηριστικό ότι η Γερμανία, που δεν είχε απαγορεύσει τις μετακινήσεις μεταξύ των διαφόρων περιοχών (παρά μόνο στο πρόσφατο lockdown) είχε μείωση 63% στις διανυκτερεύσεις των μη κατοίκων αλλά μόλις 39% στο σύνολο.

 

Αδύναμο ξεκίνημα το 2021, ενίσχυση ρυθμού το 2022

Όπως φαίνεται στον πίνακα που ακολουθεί οι προοπτικές για εφέτος (2021) στην ΕΕ και στην Ελλάδα είναι πιο αδύναμες σε σχέση με τις εκτιμήσεις του περασμένου φθινοπώρου καθώς η πανδημία συνεχίζει να επηρεάζει και σε συνδυασμό με τις μεταλλάξεις του ιού και τις καθυστερήσεις στους εμβολιασμούς, αναγκάζει τα περισσότερα κράτη μέλη να εξακολουθήσουν ή να ενισχύσουν τα μέτρα περιορισμού.

Συνεπώς, η εκτίμηση για το ύψος της ανάπτυξης για το τρέχον έτος (2021) επιβραδύνεται σε 3,8% (από 4,2% προηγουμένως), καθώς το νέο έτος ξεκίνησε αδύναμα. Ωστόσο, υπάρχει φως και γι΄αυτό η εκτίμηση για το 2022 είναι ενισχυμένη και αποτυπώνει ρυθμό ανάπτυξης 3,8% από 3% προηγουμένως.

Για την Ελλάδα προβλέπεται ανάπτυξη 3,5% το 2021 (έναντι προηγούμενης πρόβλεψης για 5%), η οποία θα επιταχυνθεί και θα φθάσει το 5% το επόμενο έτος, δηλαδή το 2022. Σε αυτό θα παίξει ρόλο ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, που αναμένεται να τονώσει περισσότερο ορισμένες οικονομίες, που χτυπήθηκαν περισσότερα όπως η ελληνική.

Χρ. Ι.