Όλα τα μέτρα και η ανάλυσή τους – Ποιά είναι εφάπαξ βοηθήματα, ποιά είναι απλά μετάθεση οφειλών και ποιά δάνεια με κόστος ή χωρίς

Τα μέτρα που τρεις υπουργοί της κυβέρνησης – Οικονομικών Χρήστος Σταϊκούρας, Ανάπτυξης και Επενδύσεων Άδωνις Γεωργιάδης και Εργασίας Γιάννης Βρούτσης) ανακοίνωσαν την Τετάρτη 18 Μαρτίου 2020 για την οικονομική στήριξη των επιχειρήσεων και εργαζομένων, που πλήττονται από την εξέλιξη της πανδημίας του κορονοϊού, αυγάτισαν, όμως αφενός δεν είναι αρκετά αφετέρου χρίζουν πολλών διευκρινίσεων.
Αρχικά ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης μίλησε για μέτρα οικονομικής στήριξης 2 δισ. ευρώ ή 1% του περσινού ΑΕΠ ενώ στη συνέχεια ο αρμόδιος υπουργός Οικονομικών Χρήστος Σταϊκούρας ανέβασε το ποσό στα 3,8 δισ. ευρώ.
Το ακριβές ποσό δεν μπορεί ακόμα να προσδιοριστεί δεδομένης της σύγχυσης που επικρατεί σχετικά με το ποιοί εργαζόμενοι και ποιές επιχειρήσεις θα είναι και δικαιούχοι.
Ο Γενικός Γραμματέας Καταναλωτή εξέδωσε χθες το βράδυ εγκύκλιο με διευκρινίσεις σχετικά με τα καταστήματα που προσωρινά (18 έως 31 Μαρτίου 2020) απαγορεύεται η λειτουργία τους – κάτι το οποίο είναι σημαντικό για να οριστεί ένα σύνολο δικαιούχων – όμως μάλλον μπέρδεψε και δημιουργήθηκαν πρόσθετες απορίες σχετικά με την επιλογή των επιχειρήσεων.

Για να γίνουμε πιο συγκεκριμένοι σχετικά με τη σύγχυση που δημιούργησε η διευκρινιστική εγκύκλιος αναφέρουμε το εξής παράδειγμα: Απαγορεύεται η προσέλευση καταναλωτών στα καταστήματα που η λειτουργία τους αναστέλλεται με την ΚΥΑ ΦΕΚ Β 915-17-03-2020, αλλά δεν αναστέλλεται των καταστημάτων που πραγματοποιούνται συναλλαγές για την πληρωμή λογαριασμών, ανανέωση υπολοίπου, επισκευή και αντικατάσταση κινητών συσκευών, ανανέωση προπληρωμένων τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών, επισκευή και αντικατάσταση τηλεπικοινωνιακού εξοπλισμού χρηστών. Με άλλα λόγια απαγορεύεται η λειτουργία του καταστήματος, που πουλάει λιανική κινητά ή ηλεκτρονικούς υπολογιστές αλλά επιτρέπεται η λειτουργία του ίδιου καταστήματος εάν πραγματοποιούνται σε αυτό συναλλαγές για την πληρωμή τηλεπικοινωνιακών λογαριασμών.
Άλλο παράδειγμα: ενώ απαγορεύεται η λειτουργία όλων των εμπορικών καταστημάτων, δεν απαγορεύεται η λειτουργία των εμπορικών καταστημάτων σε αεροδρόμια και λιμάνια της χώρας.
Επίσης, δεν απαγορεύεται η λειτουργία εκθέσεων αυτοκινήτων. Δηλαδή ένας φορέας κορονοϊού μπορεί να πάει και να καθίσει στο κάθισμα ενός εκθεσιακού αυτοκινήτου και να μολύνει κάποιον άλλο ανυποψίαστο.

Η λογική αυτών των διαφοροποιήσεων μας ξεπερνάει.

Τα μέτρα: οικονομικές ενισχύσεις, αναβολές υποχρεώσεων, χρηματοδοτήσεις  

Πάμε τώρα στα μέτρα στην ανάλυση των μέτρων, που ανακοίνωσαν οι τρεις υπουργοί:

Το βασικό πρόβλημα των μέτρων είναι πως τα περισσότερα είναι χρηματοδοτικά και δεν είαι οριζόντια, δηλαδή δεν καλύπτουν όλες τις επιχειρήσεις και όλους τους εργαζόμενους. Διότι μπορεί κάποιες εταιρείες ή επαγγελματίες να πλήττονται περισσότερο (αεροπορικές εταιρείες,  εμπορικά καταστήματα, θέατρα κλπ.), όμως συνολικά οι εργαζόμενοι της χώρας ανεξαρτήτου επαγγέλματος πλήττονται, λόγω καθίζησης της οικονομίας (δεν έχει σημασία να αναφερθούν τα επαγγέλματα που δεν πλήττονται).

Τα μέτρα αφορούν αυστηρά τις επιχειρήσεις που ανήκουν στους κλάδους που πλήττονται δραστικά λόγω της εμφάνισης και διάδοσης του κορονοϊού, αλλά το δραστικά δεν προσδιορίζεται. Αφορούν τις επιχειρήσεις συγκεκριμένων Κωδικών Αριθμών Δραστηριότητας (ΚΑΔ), είτε αυτές μένουν ανοικτές, είτε λειτουργεί μέρος της δραστηριότητάς τους, είτε κλείνουν με κρατική εντολή, είτε κλείνουν με δική τους πρωτοβουλία. Οι ΚΑΔ θα οριστούν από το Υπουργείο Οικονομικών, με βάση τα ημερήσια στοιχεία ηλεκτρονικών συναλλαγών που αυτό διαθέτει, σε συνδυασμό με τις σχετικές αποφάσεις για απαγόρευση λειτουργίας συγκεκριμένων κλάδων που έχουν εκδοθεί.
Η περίοδος εφαρμογής των μέτρων αφορά τον μήνα Μάρτιο, και, εάν απαιτηθεί, θα δοθεί παράταση.

*Για όλες τις επιχειρήσεις των εν λόγω κλάδων αναστέλλονται για 4 μήνες, δηλαδή έως 31 Ιουλίου για τις οφειλές Μαρτίου, χωρίς τόκους και προσαυξήσεις, οι κάτωθι πληρωμές:

-η καταβολή οφειλών που έχουν βεβαιωθεί από δηλώσεις Φ.Π.Α., πληρωτέες Μαρτίου.
-η καταβολή κάθε είδους βεβαιωμένων οφειλών στις Δ.Ο.Υ ή τα Ελεγκτικά Κέντρα.
 καταβολή των δόσεων ρυθμίσεων τμηματικής καταβολής βεβαιωμένων οφειλών.

* Για αυτές τις επιχειρήσεις αναστέλλονται χωρίς τόκους και προσαυξήσεις οι ασφαλιστικές εισφορές και οι ρυθμισμένες οφειλές σε ασφαλιστικά ταμεία για τρεις μήνες.

Προϋπόθεση αναστολής των φορολογικών και ασφαλιστικών υποχρεώσεων των επιχειρήσεων είναι η διατήρηση των υφιστάμενων θέσεων εργασίας.
Υπολογίζεται ότι έχει ανασταλεί η λειτουργία, εν συνόλω ή εν μέρει, περί 220.000 ιδιωτικών επιχειρήσεων, με περίπου 600.000 εργαζομένους.
Παράλληλα, τουλάχιστον 100.000 επιπλέον επιχειρήσεις, με περισσότερους από 200.000 εργαζόμενους, που δεν έχουν κλείσει με κρατική εντολή, επηρεάζονται δραστικά από τις οικονομικές επιπτώσεις του κορονοϊού, και θα ενταχθούν στο μέτρο.

Πρόκειται για ένα μέτρο που απλώς μεταφέρει φορολογικά και ασφαλιστικά βάρη. Αν η περίοδος της κρίσης περιοριστεί στο δίμηνο Μαρτίου-Απριλίου, τότε μπορεί να δουλέψει μέσω των δανείων που θα λάβουν οι επιχειρήσεις και θα αποπληρώσουν μεταγενέστερα και αφού έχει αποκατασταθεί μέρος των εσόδων τους. Διαφορετικά θα μπουν πολλά λουκέτα.

*Επιστρεπτέα προκαταβολή, με εκτεταμένο χρονικό ορίζοντα αποπληρωμής και περίοδο χάριτος, για όλες τις επιχειρήσεις που πλήττονται δραστικά λόγω της εμφάνισης και διάδοσης του κορονοϊού, συνολικού ύψους 1 δισ. ευρώ. Το ύψος της διαθέσιμης χρηματοδότησης θα λαμβάνει υπόψη τη μείωση του τζίρου των επιχειρήσεων, καθώς και το μισθολογικό και μη μισθολογικό κόστος των εργαζομένων που απασχολούν. Προϋπόθεση λήψης αυτής της χρηματοδότησης είναι, και πάλι, η διατήρηση των υφιστάμενων θέσεων εργασίας.

Πρόκειται για μία απευθείας χρηματοδότηση από το κράτος προς τις επιχειρήσεις με εκτεταμένο χρόνο αποπληρωμής. Θα βοηθήσει αλλά μένει να οριστούν οι λεπτομέρειες του. Το ποσό πάντως δεν είναι μεγάλο.

*Επιδότηση επιτοκίου ενήμερων επιχειρηματικών δανείων για 3 μήνες για τους κλάδους της οικονομίας που πλήττονται άμεσα από τον κορονοϊό. Σε περίπτωση που η κρίση συνεχιστεί, το μέτρο δύναται να επεκταθεί περαιτέρω χρονικά.

Αυτό είναι ένα καλό μέτρο γιατί η Ελληνική Ένωση Τραπεζών έδωσε παράταση έξι μηνών έως 30.9.2020 για αποπληρωμή κεφαλαίου για ενήμερα δάνεια μέχρι 31.12.2019, όμως δεν έδωσε καμία παράταση για τους τόκους. Ούτε κάποιο κούρεμα των τόκων. Με το μέτρο αυτό της κυβέρνησης, οι επιχειρήσεις παίρνουν ένα μέρος του τόκου, το οποίο μένει να οριστεί.

*Σε συνεννόηση με τις τράπεζες που ήδη το ανακοίνωσαν, αναβάλλεται η πληρωμή και των χρεολυσίων τους έως 30/9/2020. 

Είναι ένα μέτρο που μεταφέρει τις υποχρεώσεις στο μέλλον. Μπορεί να βοηθήσει τη ρευστότητα των επιχειρήσεων, αλλά μπορεί να μην διασφαλίσει την βιωσημότητά τους όταν έρθει ο χρόνος να πληρώσουν το κεφάλαιο.

*Σε συνεννόηση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, για την περίοδο επανεκκίνησης της οικονομίας, θα υλοποιηθεί εγγυοδοτικός μηχανισμός για χορηγήσεις δανείων κεφαλαίου κίνησης σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις, έως 3 δισ.  ευρώ.

Πρόκειται για δάνειο και όχι για κάποιο οικονομικό εφάπαξ βοήθημα. Το μέτρο αυτό είναι σωστό, αρκεί να μην επιβαρύνει σημαντικά και μακροπρόθεσμα τις επιχειρήσεις. Δηλαδή αν δοθούν δάνεια να δοθούν με επιτόκιο μικρότερο του 1%.
Εμπεριέχει αβεβαιότητα γιατί μπορεί να είναι εγγυημένο από το δημόσιο, αλλά το ζήτημα είναι τι θα κάνει το δημόσιο όταν αυτά τα δάνεια δεν αποπληρωθούν. Διότι μπορεί να εξελιχθούν σε δανεικά και αγύριστα και μετά το δημόσιο, την σχετική τρύπα να την μετατρέψει σε φόρους για τους συνεπείς πολίτες.

*Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων θα χορηγήσει ρευστότητα στις τράπεζες για τη χορήγηση νέων επιχειρηματικών δανείων ύψους 2 δισ ευρώ.  

Και αυτό δάνειο είναι, δηλαδή έχει κόστος για τις επιχειρήσεις.

*Σε συνεργασία με τον όμιλο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, δημιουργείται εγγυοδοτικός μηχανισμός για δάνεια επενδυτικού σκοπού έως 500 εκατ. ευρώ.

Και αυτό το μέτρο πρόκειται για δάνεια με εγγύηση μάλλον της Ευρωπϊκής Τράπεζας Επενδύσεων. Θα τα πάρουν επιχειρήσεις που θα μπορούν να τα αποπληρώσουν.

*Απλοποίηση του Ταμείου Επιχειρηματικότητας (ΤΕΠΙΧ) της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας και αύξηση των πόρων κατά 250 εκατ. ευρώ για την χορήγηση νέων δανείων σε επιχειρήσεις που πλήττονται από τον κορονοϊό με επιδότηση 100% του επιτοκίου για δύο χρόνια.

Είναι και αυτό δάνειο, αλλά με επιδότηση 100% επιτοκίου. Συνεπώς δεν θα έχει πρόσθετο κόστος για τις επιχειρήσεις και είναι ένα καλό μέτρο. Όμως το οσό είναι πολύ μικρό, μόλις 250 εκατ. ευρώ.

*Επιδότηση ενιοικίου. Για τις επιχειρήσεις που διακόπτουν υποχρεωτικά τη δραστηριότητά τους λόγω της διάδοσης του κορονοϊού, θα προβλεφθεί, νομοθετικά, ότι θα καταβάλλουν το 60% του μισθώματος του επαγγελματικού ακινήτου, σε περίπτωση που το νοικιάζουν, για τους μήνες Μάρτιο και Απρίλιο.
Το ίδιο ισχύει και για τους εργαζομένους των επιχειρήσεων που διακόπτουν υποχρεωτικά τη δραστηριότητά τους λόγω της διάδοσης του κορονοϊού και αναστέλλεται η σύμβαση εργασίας τους, εφόσον πρόκειται για πρώτη κατοικία.
Παράλληλα, για τους ιδιοκτήτες των ακινήτων των παραπάνω περιπτώσεων, προβλέπεται η αναστολή πληρωμών των φορολογικών τους υποχρεώσεων και των πληρωμών δόσεων ρυθμίσεων τμηματικής καταβολής βεβαιωμένων οφειλών, για 4 μήνες.

Πρόκειται για ένα πολύ καλό μέτρο, που πραγματικά βοηθάει όλα τα μέρη.

*ΕΝΦΙΑ-Αντικειμενικές Αξίες: Λαμβάνοντας υπό η τις νέες προβλέψεις για την ολοκλήρωση της μεταρρύθμισης, αποφασίσαμε ο ΕΝΦΙΑ του 2020 να βασιστεί στο προηγούμενο καθεστώς και οι νέες αντικειμενικές να ισχύσουν από την επόμενη χρονιά.

Ουδέτερο μέτρο για τους πολίτες. Ωστόσο δεν θα έρθει η δεύτερη μείωση ΕΝΦΙΑ που περίμεναν.

*Η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων προχωρά σε άμεση αποπληρωμή όλων των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων προς τους πολίτες και τις επιχειρήσεις, επιστρέφοντας τα ποσά όλων των υπό έλεγχο υποθέσεων, ύψους έως 30.000 ευρώ.
Παράλληλα προχωρά και σε απλοποίηση των διαδικασιών για να αποφεύγονται οι καθυστερήσεις και να μην στερείται ρευστότητα η πραγματική οικονομία.

Δεν πρόκειται για μέτρο, αλλά για υποχρέωση της ΑΑΔΕ, την οποία αθετούσε μέχρι τώρα εις βάρος των επιχειρήσεων και πολιτών.

*Εργαζόμενοι
Όλοι οι εργαζόμενοι για τους οποίους αναστέλλεται προσωρινά η σύμβαση εργασίας τους, λόγω αναστολής λειτουργίας της επιχείρησης με κρατική εντολή, θα λάβουν αποζημίωση στις αρχές Απριλίου, από τον κρατικό προϋπολογισμό, ύψους 800 ευρώ.
Το μέτρο αυτό αφορά περίπου 500.000 εργαζομένους, με κόστος περίπου στα 400 εκατ. ευρώ.
Το Κράτος καλύπτει πλήρως τα ασφαλιστικά δικαιώματα, συνταξιοδοτικά και υγείας, των εργαζομένων και τις ασφαλιστικές τους εισφορές, με βάση το σύνολο του ονομαστικού τους μισθού.
Το δημοσιονομικό κόστος, Μαρτίου και Απριλίου, για τους περίπου 500.000 εργαζομένους, ανέρχεται περίπου στα 450 εκατ. ευρώ.
Παράλληλα, γι’ αυτούς τους εργαζομένους, αναστέλλεται η πληρωμή των φορολογικών υποχρεώσεων Μαρτίου, για 4 μήνες.

Πρόκειται για ένα πολύ καλό μέτρο, που βοηθάει τις επιχειρήσεις και εργαζόμενους. Ομως το ποσό των 800 ευρώ που θα πάρουν οι δικαιούχοι είναι για ενάμιση μήνα, δηλαδή για τον μισό Μάρτιο και όλο τον Απρίλιο. Με άλλα λόγια είναι 533,33 ευρώ το μήνα. Το ποσό είναι μεγαλύτερο από αυτό που αρχικά κάποιοι κυβερνητικοί διέρρευσαν (400 ευρώ), αλλά δεν καλύπτει ούτε τον ελάχιστο μισθό πλήρους απασχόλησης.
Δεν διευκρινίζεται εάν είναι μεικτό και αν θα φορολογηθεί. Το πιθανότερο είναι να καθαρό και να μην φορολογηθεί.
Επίσης,  δεν διευκρινίζεται εάν θα δοθεί μόνο στους εργαζόμενους με συμβάσεις πλήρους απασχόλησης και εάν συμπεριληφθούν συμβάσεις μερικής ή και εκ περιτροπής εργασίας.

*Ελεύθεροι επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενοι και ατομικές επιχειρήσεις. Για τους αυτοαπασχολούμενους, ελεύθερους επαγγελματίες και ατομικές επιχειρήσεις που πλήττονται, για το διάστημα 15 Μαρτίου – 30 Απριλίου, θα δοθεί στις αρχές Απριλίου ενίσχυση 800 ευρώ.
Επίσης αναβάλλονται όλες οι φορολογικές υποχρεώσεις, πληρωτέες Μαρτίου, για 4 μήνες και αναστέλλονται οι πληρωμές ασφαλιστικών εισφορών για 3 μήνες.

Στους αυτοαπασχολούμενους ελεύθερους επαγγελματίες δεν προσδιορίζονται επαγγέλματα που δεν συμπεριλαμβάνονται στη λίστα για απαγόρευση της δραστηριότητας, αλλά εμμέσως πλήττονται.  Για παράδειγμα, οι δικηγόροι δεν είναι στη λίστα αλλά τα δικαστήρια έκλεισαν ενώ θα συνεχίσουν να πληρώνουν π.χ. δαπάνες μισθωμάτων.

Επίσης, στο σκέλος των ασφαλιστικών εισφορών δεν αναφέρεται ότι αναβάλλονται και οι ρυθμισμένες ασφαλιστικές εισφορές των ελεύθερων επαγγελματιών, όπως ρητώς προβλέπεται για τις επιχειρήσεις.

* Μειώνεται στο 6%, από 24%, ο ΦΠΑ σε προϊόντα που είναι απαραίτητα για την προστασία από τον κορονοϊό και την αποφυγή της μετάδοσής του.
Συγκεκριμένα, ο συντελεστής μειώνεται στο 6% σε προϊόντα, όπως είναι:
(α) οι μάσκες και τα γάντια,
(β) τα αντισηπτικά διαλύματα, μαντιλάκια και άλλα παρασκευάσματα,
(γ) το σαπούνι και άλλα παρασκευάσματα για την ατομική υγιεινή, και
(δ) η αιθυλική αλκοόλη, εφόσον χρησιμοποιείται ως πρώτη ύλη από τη βιομηχανία για την παραγωγή αντισηπτικών.
Η προσθήκη αυτών των ειδών στον υπερμειωμένο συντελεστή ΦΠΑ, που θα ισχύει μέχρι τέλους του έτους, αποσκοπεί στη μείωση του κόστους αγοράς των προϊόντων που είναι απαραίτητα για την ατομική υγιεινή και προσωπική προστασία, προκειμένου να αναχαιτιστεί η εξάπλωση της πανδημίας του κορονοϊού.

Πρόκειται για ελάχιστη υποχρέωση της πολιτείας, αφού σε κάθε περίπτωση είναι κόστος για τους πολίτες. Απλά η πολιτεία δεν θα έχει το έσοδο, που είχε από αυτή την κατηγορία προϊόντων.

Μέτρα για τους ανέργους:
– Παράταση καταβολής της τακτικής επιδότησης ανεργίας, καθώς και του επιδόματος μακροχρονίως ανέργων και του βοηθήματος ανεργίας, σε ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους, για δύο ακόμη μήνες, σε όσους ανέργους το σχετικό δικαίωμα λήψης επιδόματος λήγει την 31η Μαρτίου.