Aegean Air (Αεροπορία Αιγαίου Α.Ε.): Με δανεικά φτερά αλλά χωρίς κρατικοποίηση

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης με τον διευθύνοντα σύμβουλο της Aegean Δ. Γερογιάννη (αριστερά) και τον μεγαλομέτοχο και πρόεδρο του διοικητικού συμβουλίου της Αegean Ευτύχη Βασιλάκη (δεξιά), σε παλαιότερη εκδήλωση της εταιρείας.

του Χρήστου Ιωάννου 

Πέρυσι τέτοια εποχή – Μάιος 2019 – η αεροπορική εταιρεία Aegean γιόρταζε τα 20 χρόνια πτητικού της έργου. Ένα χρόνο μετά, αντιμετωπίζει τη μεγαλύτερη κρίση της. Η παραδοχή του Ευτύχη Βασιλάκη, προέδρου και βασικότερου μετόχου της εταιρείας, ότι θα χρειαστεί κρατική βοήθεια για να μην συρρικνωθεί απότομα είναι ένα σοκ, αλλά δεν αποτελεί έκπληξη δεδομένου των ανατροπών που η πανδημία του νέου κορωνοϊού επέφερε παγκοσμίως και της ανάγκης που δημιούργησε για κρατική στήριξη σχεδόν για το σύνολο των μεγαλύτερων διεθνών αεροπορικών εταιρειών, καθώς η δραστηριότητά τους πάγωσε.

Σίγουρα, η δήλωση Βασιλάκη για κρατική στήριξη, προκάλεσε θυμό θα λέγαμε σε κάποιους οι οποίοι δεν θέλουν οι εταιρείες του ιδιωτικού τομέα, και κυρίως οι κερδοφόρες όπως η Aegean, να λαμβάνουν κρατική βοήθεια. Μάλλον όμως πρόκειται για απόφαση που έχει ήδη ληφθεί στο πλαίσιο της βοήθειας που και άλλες χώρες προσφέρουν σε αεροπορικές εταιρείες. Άλλωστε η διοίκηση της Aegean είναι σε ανοικτή γραμμή με τον ίδιο τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και η δήλωση Βασιλάκη προετοιμάζει την κοινή γνώμη και τους μετόχους ενόψει κυβερνητικών ανακοινώσεων για πληττόμενους κλάδους.

Ας δούμε ποια είναι η πραγματικότητα:
Η αλήθεια είναι ότι η Aegean χάρη στο εξαιρετικό management του επικεφαλής της διοίκησης, του διευθύνοντος συμβούλου Δημητρίου Γερογιάννη είναι μία πολύ αποδοτική εταιρεία για τους μετόχους με αποδόσεις ιδίων κεφαλαίων (δηλαδή λόγο καθαρών κερδών προς ίδια κεφάλαια) τόσο υψηλές που σπανίως συναντώνται σε αεροπορικές εταιρείες. Οι αποδόσεις αυτές μεταφράζονταν κάθε χρόνο σε πολύ ικανοποιητικά μερίσματα για τους μετόχους τους ιδρυτικούς, οι οποίοι έχουν πάρει πίσω όλη την επένδυση που έκαναν στην εταιρεία. Επίσης, η κερδοφορία συνεπάγεται φόρους για το κράτος.
Για τους επιβάτες, η Aegean είναι μια αξιόπιστη και ασφαλής εταιρεία, αλλά παράλληλα ακριβή ειδικά για τους περισσότερους Ελληνες, τα εισοδήματα των οποίων έχουν συρρικνωθεί τα τελευταία χρόνια.
Για τη χώρα, η ύπαρξη τέτοιας εταιρείας είναι μάλλον διαφήμιση και έχει συμβάλει στην αναβάθμιση του τουρισμού.

Επίσης, είναι αλήθεια, ότι τα εμπόδια που η εταιρεία αντιμετωπίζει δεν προέκυψαν από κακούς χειρισμούς της διοίκησης ούτε από παράγοντες, που σχετίζονται με τη δραστηριότητά της π.χ. με απότομη αύξηση του κόστους λειτουργίας, ένταση του ανταγωνισμού, αυστηροποίηση θεσμικού πλαισίου ή άλλων γεγονότων που αποτελούν παράγοντες κινδύνου για τις αεροπορικές εταιρείες, όπως είναι τα ατυχήματα και τα περιβαλλοντικά θέματα.

Αντίθετα, τα προβλήματα που η εταιρεία αντιμετωπίζει προέρχονται από ένα απρόβλεπτο γεγονός, που σχεδόν κανένας επιχειρηματίας, κανένα κράτος, κανένας φορέας συνυπολόγιζε μέχρι τις αρχές Μαρτίου στον μελλοντικό του σχεδιασμό.
Όμως ο ιός αυτός, ο νέος κορωνοϊός, όχι μόνο ήρθε αλλά ήρθε για να μείνει. Και δεν επηρέασε τις οικονομικές μονάδες και την καθημερινότητα εκατομμυρίων πολιτών σε όλο τον κόσμο μόνο την περίοδο της καραντίνας, αλλά θα συνεχίσει να επηρεάζει για αρκετούς μήνες κυρίως τις μετακινήσεις με το εξωτερικό μέσω αεροπλάνου και όχι μόνο.

Δεν είναι αξεπέραστες οι οικονομικές επιπτώσεις 
Οι οικονομικές επιπτώσεις που ο πρόεδρος της εταιρείας ανακοίνωσε την Δευτέρα 18 Μαίου δεν είναι για την Aegean αξεπέραστες εάν το πτητικό έργο επανερχόταν στα προηγούμενα επίπεδα. Ακόμα και εάν το πτητικό έργο παραμείνει σε χαμηλά επίπεδα και ανακτηθεί το 50% έως τον Σεπτέμβριο, όπως είπε ο πρόεδρος της εταιρείας, ακόμα και αυτό θα μπορούσε να το ξεπεράσει.
Συγκεκριμένα, οι ζημιές προ φόρων του α΄τριμήνου 2020 – ανήλθαν σε 80 εκατ. ευρώ σύμφωνα με τον κ. Βασιλάκη (έναντι ζημιών 48,7 εκατ. ευρώ, το αντίστοιχο διάστημα του 2019) – θα ήταν περαστικές αφού ιστορικά το α΄ τρίμηνο κάθε οικονομικής χρήσης είναι ζημιογόνο για την εταιρεία ενώ τα δύο επόμενα είναι εξαιρετικά κερδοφόρα. Για παράδειγμα στο σύνολο της χρήσης του 2019 το τελικό αποτέλεσμα προ φόρων ήταν κέρδη 106,7 εκατ. ευρώ παρά το ότι το α΄τρίμηνο του 2019 όπως αναφέρθηκε ήταν ζημιογόνο κατά 48,7 εκατ. ευρώ. Δηλαδή στα επόμενα τρία τρίμηνα η εταιρεία έκανε κέρδη 127,2 εκατ. Ευρώ. Επιπλέον, η εταιρεία δεν κουβαλάει υψηλό δανεισμό αφού τα δάνειά της είναι μόλις 217 εκατ. ευρώ σε τζίρο 1,3 δισ. ευρώ ενώ συνυπολογίζοντας και τα μισθώματα, οι υποχρεώσεις ανέρχονται σε περίπου 400 εκατ. ευρώ.

Αποζημίωση ειδικού σκοπού για το 70% του προσωπικού 
Σε ότι αφορά το προσωπικό, ο αριθμός των εργαζομένων ήταν 2.924 στις 31/12/2019, αριθμός που δεν μπορεί να χαρακτηριστεί μεγάλος, αλλά διαχειρίσιμος για το μέγεθος μιας εταιρείας όταν μάλιστα μέρος των αμοιβών χρηματοδοτείται από το κράτος στο πλαίσιο των μέτρων που πάρθηκαν από την πολιτεία για την οικονομική στήριξη των εργαζομένων και των επιχειρήσεων από τις επιπτώσεις της πανδημίας του νέου κορωνοϊού. Για να δώσουμε ένα μέτρο σύγκρισης όταν έκλεισε η Ολυμπιακή Αεροπορία είχε προσωπικό που ξεπερνούσε τα 8.000 άτομα.
Ηδη το 70% του προσωπικού της Aegean έχει τεθεί σε καθεστώς αναστολής των συμβάσεων εργασίας του, έχει επέλθει μείωση 20% των αμοιβών των πιλότων ενώ δεν έχει ανανεωθεί η σύμβαση 300 εργαζομένων που καλύπτουν εποχικές ανάγκες. Με άλλα λόγια οι εργαζόμενοι ήδη πληρώνουν το τίμημα ενώ για τη διοίκηση οι περικοπές ξεκινούν με καθυστέρηση, τον Μάιο, με μείωση αμοιβών 20-30%.
Επιπλέον, η εταιρεία έχει και μεγάλη ρευστότητα και περιουσιακά στοιχεία (π.χ. συμμετοχή στην Lamda Development αξίας περίπου 20 εκατ. Ευρώ) που μπορούν να βοηθήσουν σε μία τέτοια συγκυρία.
Συνεπώς, τα 40 εκατ. ευρώ που η εταιρεία χρειάζεται μηνιαίως (και «καίει» αφού δεν συνδυάζονται με ικανοποιητικά έσοδα) σε συνδυασμό με την ισχυρή ρευστότητα (585 εκατ. ευρώ στο τέλος Μαρτίου) θα μπορούσαν να στηρίξουν την εταιρεία ένα και δύο ακόμα τρίμηνα.
Στα παραπάνω, δεν συνυπολογίζεται τυχόν αύξηση των τιμών στα εισιτήρια, όπως κάνουν ήδη αρκετές αεροπορικές εταιρείες ως αντίτιμο στη μειωμένη πληρότητα. Με άλλα λόγια τώρα, όποιος θέλει να ταξιδεύσει, πληρώνει περισσότερα.

Αυτό που φαίνεται να είναι αξεπέραστο υπό τις παρούσες συνθήκες είναι α) τυχόν παράταση του φαινομένου της χαμηλής πληρότητας για πολλούς μήνες μετά τον Σεπτέμβριο και β) το πιο σημαντικό, η τεραστίων διαστάσεων παραγγελία της Aegean για την προμήθεια 42 νέων αεροπλάνων τύπου Airbus.

Η παραγγελία των 5 δισ. δολαρίων

Η πανδημία βρήκε την εταιρεία να έχει δεσμευτική συμφωνία (υπεγράφη την 22.06.2018) για την απόκτηση 30 αεροσκαφών νέας γενιάς της οικογένειας Α320neo, με δικαίωμα προαίρεσης για 12 επιπλέον αεροσκάφη. Το πρώτο αεροσκάφος Α320 παρελήφθη τον Δεκέμβριο του 2019. Στις αρχές του 2020 παρελήφθησαν ακόμα τρία ενώ μέχρι το πρώτο εξάμηνο του 2020 ο Όμιλος αναμένει την παραλαβή επιπλέον τριών νέων παρόμοιων αεροσκαφών.
Οι υπόλοιπες παραδόσεις από τα 30 είναι προγραμματισμένες εντός της περιόδου 2020-2021 ενώ το δικαίωμα προαίρεσης για τα 12 επιπλέον αεροσκάφη προβλέπει παραδόσεις εντός των ετών 2024-2026, με σχετικές πρότερες γνωστοποιήσεις).

Το σύνολο της αξίας σε τιμές καταλόγου της επένδυσης για τα 42 αεροσκάφη ανέρχεται σε περίπου 5 δισεκατομμύρια δολάρια, σύμφωνα με την Aegean, αν και η διοίκηση της οποίας αναφέρει ότι οι αεροπορικές εταιρείες συνήθως εξασφαλίζουν σημαντικές εκπτώσεις από τις τιμές καταλόγου.
Επιπλέον, η εταιρεία έχει υπογράψει συμβάσεις μίσθωσης 15 αεροσκαφών με χρόνο παραλαβής τους το 2020 (8) και το 2021 (7), για μισθωτικές περιόδους 12 ετών. Επίσης, η εταιρεία έχει υπογράψει συμβάσεις πώλησης και επαναμίσθωσης, σχετικά με τη μεταβίβαση του τίτλου και την αντίστοιχη σύμβαση μίσθωσης 5 αεροσκαφών προγραμματισμένα να παραδοθούν το 2022, μισθωτικών περιόδων 12 ετών.

Οχι κρατικοποίηση, αλλά με το φόβο της κρατικοποίησης

Συνεπώς το πρόβλημα για την Aegean είναι βραχυπρόθεσμα ο κορωνοϊός, αλλά μεσοπρόθεσμα λέγεται Aribus αφού καλείται να χρηματοδοτήσει μία τεράστια δαπάνη, η οποία μοιάζει υπό τις συνθήκες του νέου κορωνοϊού, αφενός αχρείαστη αφετέρου αβέβαιη.
Σίγουρα, η διοίκηση της εταιρείας θα προσπαθήσει να έλθει σε επαφή με την Airbus και να συζητήσει όλα τα ενδεχόμενα σχετικά με την παραγγελία από τον περιορισμό της μέχρι την μετάθεσή της.

Επίσης, σίγουρο είναι ότι οι μέτοχοι θα πρέπει να θυσιάσουν μέρος των μελλοντικών τους απολαβών προκειμένου να λάβουν την πολυπόθητη κρατική στήριξη, αλλά κάνοντας το κράτος συμμέτοχο στα κέρδη, όχι κατ΄ανάγκη μέσω κρατικοποίησης αλλά μέσω έκδοσης ομολόγων υψηλής απόδοσης ή και του φόβου της κρατικοποίησης μέσω μετατρέψιμων ομολόγων σε μετοχές (co-cos).

Το σενάριο της κρατικοποίησης είναι ίσως πρόωρο αφού οι μέτοχοι έχουν χρήματα και μπορούν να βάλουν το χέρι στην τσέπη αν χρειαστεί. Αυτό που δεν θέλει και δεν κάνει κανένας μέτοχος είναι να βάλει το χέρι στην τσέπη χωρίς να περιμένει «αντίκρισμα», ή καλύτερα χωρίς να έχει προσδοκία αντικρίσματος.

 

Μέτοχοι Aegean που κατείχαν άνω του 5% των μετοχών στις 31/12/2019

  • Ευτύχιος Βασιλάκης 37,08% (1,24% άμεσα, 24,18% έμμεσα μέσω της Evertrans S.A. και 11,66% έμμεσα μέσω της Autohellas ATEE)
  • Alnesco Enterprices Company Limited 8,56%
  • Siana Enterprices Company Limited 8,56%
  • Αχιλλέας Κωνσταντακόπουλος 5,19%.