Χαμηλές οι επιδόσεις των ελλήνων μαθητών στη διεθνή αξιολόγηση Pisa 2018

Παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα οι επιδόσεις των ελλήνων μαθητών στη διεθνή εκπαιδευτική αξιολόγηση του προγράμματος PISA, το οποίο πραγματοποιείται κάθε τρία χρόνια από τον ΟΟΣΑ. Ο ΟΟΣΑ δημοσίευσε τα πρώτα αποτελέσματα από την εξέταση του 2018. Και αυτή τη φορά χιλιάδες 15χρονοι και 15χρονες από σχολεία όλης της Ελλάδας και από άλλες 78 χώρες και περιοχές δοκιμάστηκαν σε μια σειρά από κοινά θέματα σε τρία γνωστικά αντικείμενα (μαθηματικά, φυσικές επιστήμες και κατανόηση κειμένου, που φέτος ήταν το κύριο αντικείμενο). Συγκεκριμένα, πήραν μέρος περίπου 600.000 μαθητές, αντιπροσωπεύοντας περίπου 32 εκατομμύρια 15χρονους από σχολεία των 79 χωρών και οικονομιών που συμμετείχαν στον διαγωνισμό. Στην Ελλάδα, 6.403 μαθητές από 256 σχολεία πήραν μέρος, εκπροσωπώντας 95.370 15χρονους μαθητές.
Τα θέματα είναι σχεδιασμένα για να αξιολογούν την κριτική και την αναλυτική σκέψη των παιδιών, καθώς και την ικανότητά τους να επεξεργάζονται έννοιες και δεδομένα για να επιλύσουν προβλήματα με επιστημονικό τρόπο. Είναι μια έρευνα που δεν σχετίζεται με συγκεκριμένη διδακτική ύλη, αλλά που καλείται να εξετάσει το αν και κατά πόσο οι 15χρονοι σήμερα είναι κατάλληλα καταρτισμένοι για να αντιμετωπίσουν της προκλήσεις της εποχής μας. Πώς τα πήγαν αυτή τη φορά οι Έλληνες μαθητές και μαθήτριες; Υπήρξε κάποια βελτίωση; Κάποια άλλη διαφοροποίηση σε σχέση με τις διαχρονικά κακές επιδόσεις των τελευταίων σχεδόν δύο δεκαετιών;

Μέσος Όρος Επιδόσεων Στα Γνωστικά Αντικείμενα Του Προγράμματος PISA 2018

Γνωστικό Αντικείμενο Μέσος Όρος ΟΟΣΑ Ελλάδα 2018
Φυσικές Επιστήμες 489 452
Κατανόηση Κειμένου 487 457
Μαθηματικά 489 451

 

Οι επιδόσεις των ελλήνων μαθητών βαίνουν συνεχώς μειούμενες από το 2009. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα που δόθηκαν στη δημοσιότητα για την έρευνα του 2018, το σκορ των ελλήνων μαθητών ήταν 457 στην κατανόηση κειμένου (487 μ.ο. ΟΟΣΑ), 451 στα μαθηματικά (489 μ.ο.) και 452 στις φυσικές επιστήμες (489 μ.ο.). Το ποσοστό των ελλήνων μαθητών με υψηλές επιδόσεις σε ένα τουλάχιστον αντικείμενο ήταν 6,2% (15,7 μ.ο.) και εκείνο με χαμηλές επιδόσεις και στα τρία αντικείμενα 19,9% (μ.ο. 13,4). «Δεν συντρέχει κανένας λόγος να επικεντρωθούμε στη βελτίωση της χώρας μας στην κατάταξη υπό την έννοια πως κάτι τέτοιο δεν πρέπει να γίνει αυτοσκοπός.

Κάτω από τη μέση στο σύνολο η Ελλάδα

Στην κατάταξη του 2018 η Ελλάδα βρίσκεται στην 24η θέση ανάμεσα στις χώρες της Ε.Ε., ξεπερνώντας μόνο τη Μάλτα, τη Ρουμανία, την Κύπρο και τη Βουλγαρία. Στο σύνολο της λίαστας που αριθμεί 79 χώρες η Ελλάδα είναι λίγο κάτω από το μέσο της κατάταξης στην 42η θέση.
Αντίθετα με ό,τι συνέβαινε σε προηγούμενες έρευνες, στην έρευνα του 2018 οι μαθητές από την Τουρκία πέτυχαν καλύτερες επιδόσεις από τους δικούς μας και στα τρία γνωστικά αντικείμενα. Η Τουρκία είναι μία από τις χώρες που έχει εμφανίσει σημαντική βελτίωση τα τελευταία χρόνια, μεταξύ άλλων επειδή αύξησε θεαματικά το ποσοστό των 15χρονων παιδιών της που πηγαίνουν στο σχολείο, από 36% το 2003 σε 73% το 2018.

Όπως και τις προηγούμενες χρονιές, τις πρώτες θέσεις στις επιδόσεις του PISA τις καταλαμβάνουν οι μαθητές από την Κίνα (για τις ανάγκες της έρευνας αυτοί είναι χωρισμένοι σε τέσσερις διαφορετικές γεωγραφικές ομάδες -και οι τέσσερις κατατάσσονται στο top-5), τη Σιγκαπούρη, την Ιαπωνία, την Κορέα, τον Καναδά, τις ΗΠΑ και τις χώρες της Ωκεανίας και της βόρειας Ευρώπης. Στην Ευρώπη, όπως είπαμε, τις καλύτερες επιδόσεις έχει η Εσθονία, ακολουθούμενη από την Φινλανδία και την Ιρλανδία. Όπως και το 2015, και λαμβάνοντας υπ’ όψιν την εκτίμηση των ερευνητών ότι η φοίτηση στο σχολείο για ένα σχολικό έτος βελτιώνει τις επιδόσεις ενός μαθητή κατά περίπου 38 μονάδες, παρατηρεί κανείς πως ο μέσος 15χρονος Έλληνας μαθητής έχει περίπου τις γνώσεις και τις ικανότητες του μέσου 12χρονου μαθητή από τη Σιγκαπούρη ή το Πεκίνο.

Χρύσα Σοφιανοπούλου: Η έρευνα ως εργαλείο βελτίωσης

«Το κύριο ζητούμενο είναι να εκμεταλλευτούμε το PISA ως εργαλείο για να πετύχουμε μια δίκαιη και ισότιμη εκπαίδευση. Δηλαδή μια εκπαίδευση που θα δίνει τη δυνατότητα στους μειονεκτούντες μαθητές να κατακτήσουν υψηλά επίπεδα γνώσεων και δεξιοτήτων. Τα παραδείγματα των άλλων χωρών μπορούν να μας βοηθήσουν ως προς αυτόν τον στόχο» ανέφερε η εθνική συντονίστρια του PISA για την Ελλάδα, καθηγήτρια στο Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Χρύσα Σοφιανοπούλου, επισημαίνοντας το παράδειγμα της Εσθονίας, της χώρας που πρώτευσε ανάμεσα σε εκείνες του ΟΟΣΑ.
Από τα αποτελέσματα προκύπτει ακόμη πως: Μαθητές από το Πεκίνο, τη Σαγκάη, την Jiangsu και την Zhejiang (όλες πόλεις της Κίνας), επίσης από τη Σιγκαπούρη σημείωσαν σημαντικά υψηλότερη επίδοση από όλες τις υπόλοιπες χώρες/ οικονομίες που έλαβαν μέρος στο PISA 2018. από τις άλλες χώρες, μαθητές από την Εσθονία, τον Καναδά, τη Φινλανδία και την Ιρλανδία σημείωσαν την υψηλότερη επίδοση ανάμεσα στις χώρες του ΟΟΣΑ.

Καλύτερα τα κορίτσια από τα αγόρια

Σε όλες τις χώρες και οικονομίες που έλαβαν μέρος στο PISA 2018 τα κορίτσια απέδωσαν σημαντικά καλύτερα από τα αγόρια στην Κατανόηση Κειμένου – κατά 30 μονάδες κατά μέσο όρο στις χώρες του ΟΟΣΑ. Στην Ελλάδα, η διαφορά υπέρ των κοριτσιών στην επίδοση στην Κατανόηση Κειμένου ήταν 42 μονάδες. Από τα στοιχεία προκύπτουν μεταξύ άλλων και τα εξής συμπεράσματα:

  • Οι μαθητές που προέρχονται από ευνοϊκό κοινωνικο-οικονομικό περιβάλλον σημείωσαν καλύτερες επιδόσεις στην Κατανόηση Κειμένου από όσους προέρχονται από μη ευνοϊκό κοινωνικο-οικονομικό περιβάλλον, με διαφορά 84 μονάδων.
  • Περίπου το 8% (μ.ο. ΟΟΣΑ 17%) των μαθητών που προέρχονται από ευνοϊκό κοινωνικο-οικονομικό περιβάλλον αλλά μόνο το 1% (μ.ο. ΟΟΣΑ 3%) των μαθητών που προέρχονται από μη ευνοϊκό κοινωνικο-οικονομικό περιβάλλον σημείωσαν πολύ υψηλές επιδόσεις στην Κατανόηση Κειμένου (επίπεδα 5 και 6), στο PISA 2018.
  • Περίπου το 12% των μαθητών που προέρχονται από μη ευνοϊκό κοινωνικο-οικονομικό περιβάλλον πέτυχαν επίδοση που τους κατέταξε στο υψηλότερο 25% της βαθμολογίας της χώρας αποδεικνύοντας, ότι το μη ευνοϊκό υπόβαθρο δεν αποτελεί απαραίτητα ανυπέρβλητο εμπόδιο για το μέλλον.

Αυξημένο το Bullying στην Ελλάδα

  • Το 27% των ελλήνων μαθητών ανέφερε ότι έπεσε θύμα σχολικού εκφοβισμού (bullying) τουλάχιστον κάποιες φορές τον μήνα, σε σύγκριση με το 23% κατά μέσο όρο στις χώρες του ΟΟΣΑ. Όμως, το 85% των μαθητών στην Ελλάδα (και το 88% κατά μέσο όρο στις χώρες του ΟΟΣΑ) συμφώνησαν ή συμφώνησαν απόλυτα ότι είναι καλό να βοηθάνε τους μαθητές που δεν μπορούν να υπερασπιστούν τον εαυτό τους.
  • Περίπου το 34% των μαθητών στην Ελλάδα (μέσος όρος ΟΟΣΑ: 26%) ανέφεραν ότι σε όλες ή στις περισσότερες ώρες των μαθημάτων Γλώσσας/ Λογοτεχνίας ο/ η καθηγητής/-ήτριά τους έπρεπε να περιμένει αρκετό χρόνο για να ησυχάσουν οι μαθητές. Στην Ελλάδα, οι μαθητές που ανέφεραν αυτό το γεγονός σημείωσαν στην Κατανόηση Κειμένου επίδοση κατά 24 μονάδες χαμηλότερη από τους μαθητές που ανέφεραν ότι αυτό δεν συμβαίνει ποτέ ή συμβαίνει μόνο σε κάποιες ώρες αυτών των μαθημάτων. Αυτή η διαφορά προήλθε αφού συνυπολογίστηκε η επίδραση του κοινωνικο-οικονομικού προφίλ τους.

Εδώ η έρευνα PISA 2018 

Ακολουθούν πίνακες με ιστορικά στοιχεία και η εξέλιξή τους από τις αντίστοιχες έρευνες:

Μέσος Όρος Επιδόσεων στις Φυσικές Επιστήμες

Έτος Μ.Ο. ΟΟΣΑ Ελλάδα Πορτογαλία Γαλλία Εσθονία
2006 498 473 474 495 531
2015 493 455 501 495 534
2018 489 452 492 493 530

 

Μέσος Όρος Επιδόσεων στα Μαθηματικά

Έτος Μ.Ο. ΟΟΣΑ Ελλάδα Πορτογαλία Γαλλία Εσθονία
2003 499 445 466 511
2006 494 459 466 496 515
2009 495 466 487 497 512
2012 494 453 487 495 521
2015 490 454 492 493 520
2018 489 451 492 495 523

 

Μέσος Όρος Επιδόσεων στην Κατανόηση Κειμένου

Έτος Μ.Ο. ΟΟΣΑ Ελλάδα Πορτογαλία Γαλλία Εσθονία
2000 501 474 470 505
2003 494 472 478 496
2006 489 460 472 488 501
2009 494 483 489 496 501
2012 496 477 488 505 516
2015 493 467 498 499 519
2018 487 457 492 493 523