Ο χορός των ανατιμήσεων, που «δεν φαίνεται» στον τιμάριθμο

του Χρήστου Ιωάννου

Μόλις την Παρασκευή 27 Νοεμβρίου 2020, η κυβέρνηση μέσω του γενικού γραμματέα Εμπορίου & Προστασίας Καταναλωτή Παναγιώτη Σταμπουλίδη, διαπίστωσε ότι υπάρχουν φαινόμενα «ασύμμετρων ανατιμήσεων και κερδοσκοπίας» στην πώληση τεστ ανίχνευσης του κορωνοϊού από τον ιδιωτικό τομέα με αποτέλεσμα να τεθεί πλαφόν στις τιμές διάθεσης.

Μάλιστα ο γενικός γραμματέας, προσδιορίζοντας το γιατί τώρα, εξήγησε ότι «υποστηρίζουμε τις πρακτικές του υγιούς ανταγωνισμού, όταν όμως αυτός λειτουργεί», «τώρα όμως που το μεγαλύτερο μέρος της αγοράς βρίσκεται σε αναστολή, οφείλουμε να παρέμβουμε θεσμικά μπροστά σε φαινόμενα ασύμμετρων ανατιμήσεων και κερδοσκοπίας» (εδώ όλη του η παρέμβαση).

Βέβαια και τον περασμένο Μάρτιο ήταν σε αναστολή λειτουργίας ακόμα μεγαλύτερο μέρος της αγοράς ενώ οι τιμές στα συγκεκριμένα τεστ ήταν ακόμα μεγαλύτερες από τις τρέχουσες τιμές. Για παράδειγμα το Ιατρικό Αθηνών χρέωνε το μοριακό τεστ τον περασμένο Μάρτιο 300 ευρώ, ενώ τώρα έχει μειώσει την τιμή στα 70 ευρώ και όλη η αγορά έχει προσαρμοστεί σε τιμές από 70 έως 110 ευρώ για το μοριακό τεστ.

Συνεπώς, η πολιτεία καθυστέρησε εννέα μήνες να επιβάλει φραγμό στα φαινόμενα ασύμμετρων ανατιμήσεων και κερδοσκοπίας, όπως τα χαρακτήρισε.

Μάλιστα μετά το καλοκαίρι και συγκεκριμένα στις 4 Σεπτεμβρίου 2020 κατά την ενημέρωση για την πορεία του κορωνοϊού ο υφυπουργός Υγείας Βασίλης Κοντοζαμάνης είχε ερωτηθεί από δημοσιογράφο (Χ. ΧΑΤΖΗΠΑΛΑΜΟΥΤΖΗ): Κύριε Κοντοζαμάνη, προτίθεται η Κυβέρνηση να προχωρήσει σε διατίμηση της τιμής του κόστους του μοριακού τεστ; Γιατί από την στιγμή που γύρισαν πάρα πολλοί από τις διακοπές τους και σε ιδιωτικές εταιρείες και σε δημόσιες, είναι υποχρεωμένοι να κάνουν το τεστ. Και βέβαια, δεν μπορούν να καλυφθούν όλα αυτά τα τεστ από το δημόσιο σύστημα Υγείας. Πάρα πολλές εταιρείες έχουν κάνει συμβάσεις με ιδιωτικά εργαστήρια. Η τιμή, όμως, πάρα πολλές φορές διαφέρει από εργαστήριο σε εργαστήριο. Είναι μεν ελεύθερη αγορά, αλλά από την άλλη είμαστε σε ειδικές συνθήκες. Δεν αποζημιώνεται από τον ΕΟΠΠΥ. Μπορεί τουλάχιστον να μπει μια συγκεκριμένη τιμή; Να γίνει διατίμηση; Και ένα ακόμα κομμάτι σε αυτό είναι κατά πόσο ξέρουμε ποια είναι πιστοποιημένα διαγνωστικά κέντρα. Έχει γίνει αρκετά μεγάλη συζήτηση για ποια κέντρα όντως έχουν πιστοποίηση να κάνουν τεστ, τα οποία να είναι αξιόπιστα για τον κορονοϊό.

Η απάντηση του Β. ΚΟΝΤΟΖΑΜΑΝΗ ήταν η εξής: Σε ό,τι αφορά τον ιδιωτικό τομέα που αναφερθήκατε για τη διατίμηση στις τιμές, το Κράτος παρεμβαίνει όταν παρατηρούνται φαινόμενα αισχροκέρδειας. Νομίζω ότι πλέον έχουν δημιουργηθεί οι συνθήκες ανταγωνισμού στην αγορά, έχουν εξορθολογιστεί οι τιμές σε σχέση με την αρχική περίοδο.

Με άλλα λόγια τιμές της τάξης των 300 ευρώ δεν ήταν φαινόμενο αισχροκέρδειας αλλά ήταν τα 70 και τα 90 ευρώ!

Εδώ η ερώτηση και η πλήρης απάντηση του υπουργού. 

Εκτός όμως από τις τιμές στα προϊόντα και υπηρεσίες του υγειονομικού κλάδου υπάρχουν αυξήσεις τιμών και σε άλλα αγαθά και υπηρεσίες και κυρίως τρόφιμα. Πολλές φορές οι αυξήσεις στις τιμές δικαιολογούνται, άλλες όμως όχι, αφού οι επιχειρήσεις προσπαθούν να μεγιστοποιήσουν το κέρδος.

Στο σημείο αυτό να ξεκαθαρίσουμε ότι δουλειά του επιχειρηματία είναι να ανεβάζει τις τιμές όταν υπάρχει ζήτηση – αυτός ορίζει ο νόμος της ζήτησης – και να μειώνει τις τιμές όταν δεν υπάρχει ζήτηση, προσπαθώντας να βρει σημείο ισορροπίας. Στόχος είναι το κέρδος, που αποτελεί τον βασικό παράγοντα επιχιερηματικής εξέλιξης και ανάπτυξης. Από την άλλη πλευρά, η πολιτεία δεν παρεμβαίνει στη διαμόρφωση των τιμών με εξαίρεση ειδικές περιστάσεις, που ο εταιρείες χρησιμοποιούν αυτές τις περιπτώσεις ή την δεσπόζουσα θέση τους στην αγορά για να πουλήσουν τα προϊόντα τους ή τις υπηρεσίες τους σε υψηλότερες τιμές.

Πρόσφατα ο επικεφαλής της αλυσίδας σούπερ μάρκετ Metro-My Market, Αριστοτέλης Παντελιάδης κληθεις να σχολιάσει δηλώσεις του υπ. Ανάπτυξης περί ανατιμήσεων είπε πως «το να ξεκινάει μια κουβέντα περί ανατιμήσεων όταν δεν υπάρχει κύμα ανατιμήσεων, δεν κάνει καλό σε κανέναν. Δεν κάνει καλό στην ψυχολογία του καταναλωτή, στις επιχειρήσεις, στους προμηθευτές, στο επιχειρηματικό κλίμα στην Ελλάδα, αλλά και στην οικονομία γενικότερα».

Ωστόσο παραδέχτηκε δύο πράγματα: Πρώτον ότι υπάρχουν «λίγες ανατιμήσεις» στα προϊόντα των σούπερ μάρκετ και δεύτερον ότι «ο μέσος τιμάριθμος, έτσι όπως διαμορφώνεται, δεν αντικατοπτρίζει πάντα την πραγματική κατάσταση στην αγορά.» Μάλιστα απέδωσε τις ανατιμήσεις «κυρίως σε ανατιμήσεις των πρώτων υλών και στην αναταραχή που έχει φέρει η πανδημία του κορωνοϊού..».

Εδώ να σημειώσουμε πως ανατιμήσεις λόγω εξωτερικών παραγόντων και ανατιμήσεων πρώτων υλών δεν δικαιολογούνται ευρέως στην αγορά ούτε στα τρόφιμα διότι βασικές κατηγορίες του κόστους παραγωγής έχουν υποχωρήσει σημαντικά: Πρώτον το κόστος της ενέργειας, δεύτερον το μισθολογικό κόστος και τρίτον το κόστος χρηματοδότησης. Επίσης να σημειωθεί πως ο τιμάριθμος υποχωρεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση με το μεγαλύτερο ποσοστό πτώσης να καταγράφεται στην Ελλάδα.

Συνεπώς, ο κ. Παντελιάδης είναι ένας πολύ καλός επιχειρηματίας και αυτό το δείχνει η πορεία του. Όμως οι καταναλωτές θα πρέπει να αναζητήσουν και αλλού τα ίδια ή υποκατάστατα προϊόντα σε καλύτερες τιμές…