Περί ανάπτυξης: Οι αποκλίσεις των κυβερνήσεων από τους στόχους για αύξηση του ΑΕΠ και οι φόβοι για ύφεση

Αμέσως μετά την ανακοίνωση της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (6 Μαρτίου 2020) για το ρυθμό ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας το 2019 – διαμορφώθηκε στο 1,9% σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία – εκπρόσωποι της αντιπολίτευσης αντέδρασαν ενώ μερικοί ξεκίνησαν τα πικρά (και πικρόχολα) σχόλια εναντίον της κυβέρνησης.

Ενδεικτική είναι η δήλωση του πρώην υπουργού Οικονομικών Ευκλείδη Τσακαλώτου, από την οποία δεν λείπει η ειρωνεία:
«Από ότι μαθαίνω ανακοινώθηκαν τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για την ανάπτυξη το 4ο τρίμηνο του 2019.
Μάλλον μου είπαν ψέματα γιατί άκουσα ότι η ανάπτυξη είναι στο 1% το τέταρτο τρίμηνο ενώ η ΝΔ παρέλαβε 2.8%.
Δεν μπορώ να πιστέψω ότι η ΝΔ δεν έχει απογειώσει την ανάπτυξη όπως υποσχόταν. Ένας πιο δύσπιστος από εμένα θα έλεγε ότι δεν είμαστε ακριβώς στη σωστή πορεία για επίτευξη του στόχου 4% ανάπτυξη.Αν ήμουν χαιρέκακος άνθρωπος θα έλεγα ότι ‘Χάθηκε η αναπτυξιακή δυναμική που η χώρα είχε αποκτήσει’, όπως έγραφε ο κ. Σταϊκούρας όταν είχαμε ανάπτυξη 1.7%.Ή ότι η χώρα έχει αναιμική ανάπτυξη, όπως έγραφε όταν είχαμε 2.8%.Ή ότι ‘τα στοιχεία και οι εκτιμήσεις επιβεβαιώνουν ότι η κυβέρνηση είναι ανίκανη να επιτύχει ισχυρή και διατηρήσιμη ανάπτυξη’, όπως έγραφε πέρυσι τέτοια εποχή με σχεδόν διπλάσια ανάπτυξη.Επειδή δεν είμαι τέτοιος άνθρωπος περιμένω εναγωνίως την ανακοίνωση του κ. Σταϊκούρα που θα βάζει τα πράγματα σε τάξη».

Επίσης, η ανάρτηση στο τουίτερ του ευρωβουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ Δημήτρη Παπαδημούλη, ο οποίος απευθύνεται στον υπουργό Ανάπτυξης και Επενδύσεων Άδωνι Γεωργιάδη και τον ρωτάει:

Ανεξάρτητα από το εάν είναι δίκαια ή όχι τα σχόλια, αξίζει να δούμε πως εξελίχθηκε αυτό το πινγκ πονγκ και τι είχε συμβεί προηγουμένως με τις προβλέψεις του 2018 και 2019. Και το σημαντικότερο, αν οι τελευταίες εξελίξεις με τον κορονοϊό μπορούν να μετατρέψουν το όνειρο για επιτάχυνσης της ανάπτυξης σε εφιάλτη και ύφεση.

Η Κυβέρνηση Μητσοτάκη

Τον περασμένο Νοέμβριο, η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη, που είχε εκλεγεί μερικούς μήνες νωρίτερα (Ιούλιο του 2019) κατέθεσε τον πρώτο της προϋπολογισμό για το 2020. Σε αυτόν εκτίμησε ότι η ανάπτυξη το 2019 θα διαμορφωθεί στο 2%, θέτοντας και τον φιλόδοξο στόχο για επιτάχυνσή της στο 2,8% το 2020.

Όμως, στο κοινό ανακοινωθέν των υπουργείων Οικονομικών και Ανάπτυξης αναφέρεται (εσφαλμένα) ότι η πρόβλεψη επιτεύχθηκε, αφού υπάρχει απόκλιση 0,1%. Μάλιστα δε γίνεται καμία αναφορά στην πρόβλεψη του προϋπολογισμού.

O υπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων Άδωνις Γεωργιάδης, διορθώνει λίγες ημέρες μετά τη «μερική» ανακρίβεια και κάνει την πρόβλεψη ότι τελικά ο ρυθμός θα αναθεωρηθεί προς τα πάνω όταν δημοσιευθούν τα οριστικά στοιχεία και θα επιτευχθεί απολύτως η πρόβλεψη.

Προς τα κάτω αναθεωρήσεις 2018, 2019

Όμως για τη στοχοθέτηση της ανάπτυξης στο 2% το 2019 από την Κυβέρνηση Μητσοτάκη έχουν μεσολαβήσει δύο προς τα κάτω αναθεωρήσεις.

Τον Νοέμβριο του 2018 η ελληνική Κυβέρνηση υπό τον Αλέξη Τσίπρα κατέθεσε τον προϋπολογισμό του 2019. Το 2018 ήταν έτος κατά το οποίο ολοκληρωνόταν το τρίτο μνημόνιο και υπήρχε η αίσθηση αυξημένων προσδοκιών. Έτσι στον προϋπολογισμό που κατέθεσε ο πρώην υπουργός Οικονομικών Ευκλείδης Τσακαλώτος υπάρχει εκτίμηση για ρυθμό ανάπτυξης 2,1% του ΑΕΠ το 2018 και πρόβλεψη για ρυθμό 2,5% το 2019.

Τα απολογιστικά στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής έδειξαν ότι ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ το 2018 ήταν τελικά μικρότερος στο 1,9% δηλαδή απόκλιση 0,2% σε σχέση με την πρόβλεψη του προϋπολογισμού (2,1%).

Αμέσως μετά τον Απρίλιο του 2019, η Κυβέρνηση του Αλέξη Τσίπρα καταθέτει το Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα Σταθερότητας. Εκεί η πρόβλεψη για το ΑΕΠ του 2019 αναθεωρείται προς τα κάτω και από 2,5% του ΑΕΠ που ήταν στον προϋπολογισμό του 2019 περιορίζεται στο 2,3% (άλλο ένα 0,2% απόκλιση).

Με άλλα λόγια, έχουμε ήδη μία αναθεώρηση του ΑΕΠ ενώ όταν η Νέα Δημοκρατία συνέταξε και κατάθεσε τον Προϋπολογισμό του 2020, κάνοντας την εκτίμηση για την ανάπτυξη του ΑΕΠ το 2019 στο 2% έχουμε τη δεύτερη προς τα κάτω αναθεώρηση (δεν έχουμε από την ίδια Κυβέρνηση αναθεώρηση, αλλά η νέα Κυβέρνηση προκειμένου να πετύχει το στόχο της και να συγκριθεί με αυτόν θεώρησε πιο ασφαλές να περιορίσει το ρυθμό).

Συνεπώς έχουμε και από τις δύο κυβερνήσεις αποκλίσεις από τους στόχους τους. Περισσότερο από την Κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ τόσο για το 2018 όσο και για το 2019 και λιγότερο για τη Νέα Δημοκρατία. Προς το παρόν, διότι τώρα αρχίζουν τα δύσκολα για την Κυβέρνηση της ΝΔ καθώς το όνειρο του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη για υψηλότερο ρυθμό ανάπτυξης του ΑΕΠ στο 2,8% το 2020 μπορεί να γίνει εφιάλτης.
Αυτό διαπίστωσε και ο Ευκλ. Τσακαλώτος κι έκανε τη σχετική δήλωση με τα περιπαικτικά σχόλια «απ΄ότι μαθαίνω», «μάλλον, μου είπαν ψέμματα», «παραλάβατε ανάπτυξη 2,8%» κλπ.
Ο τέως υπουργός Οικονομικών, όπως και άλλοι οικονομολόγοι, παρατήρησαν ότι το τέταρτο τρίμηνο του 2019 ο ρυθμός μεγέθυνσης του ΑΕΠ ήταν αρνητικός (-0,7%) σε σχέση με το αμέσως προηγούμενο τρίμηνο, δηλαδή το τρίτο τρίμηνο του 2019 (ο βασικός λόγος ήταν η κάμψη των εξαγωγών τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο και αποδίδεται στη στασιμότητα της οικονομίας της ΕΕ). Αν αυτό συνεχιστεί και στο πρώτο τρίμηνο του 2020, δηλαδή αν ο ρυθμός του ΑΕΠ στο πρώτο τρίμηνο του 2020 αποδειχθεί αρνητικός σε σχέση με το τέταρτο τρίμηνο του 2019, τότε θα έχουμε δύο συνεχή τρίμηνα με αρνητικό ρυθμό, που αποτελεί έναν από τους δείκτες, που ορίζουν την ύφεση. Δεν είναι ο μόνος και θα πρέπει να συνδυαστεί με άλλους δείκτες π.χ. απασχόληση, βιομηχανική παραγωγή κλπ, αλλά μπορεί να σηματοδοτήσει σημείο καμπής.

Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν σε τρέχουσες τιμές [πηγή ΕΛΣΤΑΤ]
(Στοιχεία με Εποχική και Ημερολογιακή διόρθωση, σε εκατ. ευρώ)

Τρίμηνο Δείκτες όγκου Τριμηνιαία Μετ. % Ετήσια Μετ. %
2019 I 48.156 0,2% 1,6%
II 48.651 1,0% 2,8%
ΙΙΙ 48.851 0,4% 2,3%
IV 48.515 -0,7% 1,0%

Τα πράγματα είναι σοβαρά 

Δυστυχώς, το πρώτο τρίμηνο του 2020 δεν πηγαίνει καλά. Αντίθετα συμβαίνουν γεγονότα που δεν συνέβησαν (κορονοϊός, κάθετη κάμψη των τιμών στα χρηματιστήρια, ακόμα και οι απειλές στα ελληνοτουρκικά σύνορα), που δεν συνέβησαν τα προηγούμενα δύο χρόνια και περιορίζουν την οικονομική δραστηριότητα σε βαθμό, που ο στόχος για ρυθμό ανάπτυξης 2,8% του ΑΕΠ το 2020 να θεωρείται από ειδικούς άπιαστος (άλλωστε και τα μέτρα που η κυβέρνηση ανακοίνωσε ως μέτρα ελάφρυνσης από τον κορονοϊό, δεν είναι καν μέτρα, αλλά απλή μετάθεση υποχρεώσεων).
Όλα αυτά μπορεί να αρέσουν στα κομματικά επιτελεία της αντιπολίτευσης αλλά δεν είναι καλά για τον τόπο. Και σίγουρα δεν θα είναι βήμα προόδου για τη χώρα και τους πολίτες της αν η ζημιά αποδειχθεί μεγαλύτερη.

Χρήστος Ιωάννου
[email protected]