Σύνοδος Κορυφής για Τουρκία: Χωρίς σαφή αναφορά σε κυρώσεις κατά της Τουρκίας

Έπειτα από εννιά ώρες διαπραγματεύσεων ολοκληρώθηκε η πρώτη ημέρα της Συνόδου Κορυφής τις πρώτες πρωινές ώρες την Παρασκευή. Στο θέμα των προκλήσεων της Τουρκίας επήλθε συμβιβασμός. Ελλάδα και Κύπρος δεν πήραν ότι ακριβώς ήθελαν δηλαδή επιβολή κυρώσεων αλλά αναφορά σε ενδεχόμενες κυρώσεις. Μάλιστα η αναφορά είναι έμμεση και όχι άμεση, δηλαδή απουσιάζει η λέξη κυρώσεις, αλλά γίνεται αναφορά σε διατάξεις της ΕΕ που παραπέμπουν σε κυρώσεις. Χρειάστηκε τρίτο προσχέδιο συμπερασμάτων της Συνόδου Κορυφής το οποίο εγκρίθηκε στις 2 τα ξημερώματα για να υπάρξει συμφωνία. Η κατάσταση θα επανεξεταστεί τον Δεκέμβριο, καθώς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα παρακολουθεί τις εξελίξεις.

Οι ηγέτες της ΕΕ υιοθέτησαν τις ελληνικές και κυπριακές θέσεις στο μέρος των λεκτικών αναφορών καταδικάζοντας την Άγκυρα και εκφράζοντας την αλληλεγγύη τους προς την Ελλάδα και την Κύπρο.

Στην τρίτη κατά σειράν εκδοχή του προσχεδίου που υιοθετήθηκε η Ευρωπαϊκή Ένωση «καλεί την Τουρκία να ξεκινήσει διάλογο με στόχο την επίλυση όλων των θαλάσσιων διαφορών μεταξύ Τουρκίας και Κύπρου», επισημαίνοντας πως το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο «παραμένει πλήρως δεσμευμένο για μια συνολική διευθέτηση του Κυπριακού».

Αναφέρεται ότι «σε περίπτωση ανανεωμένων μονομερών ενεργειών ή προκλήσεων κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου, η ΕΕ θα χρησιμοποιήσει όλα τα μέσα και τις επιλογές που έχει στη διάθεσή της, συμπεριλαμβανομένων σύμφωνα με το άρθρο 29 της ΣΕΕ και το άρθρο 215 ΣΛΕΕ, προκειμένου για να υπερασπιστεί τα συμφέροντά της και τα συμφέροντα των κρατών μελών της».

Είναι μια διατύπωση η οποία, κατά την ερμηνεία ελληνικών διπλωματικών πηγών παραπέμπει σε κυρώσεις οι οποίες περιγράφονται στα επικαλούμενα άρθρα των Ευρωπαϊκών Συνθηκών.

Στα σημεία, που αφαιρέθηκαν στην τρίτη εκδοχή του προσχεδίου ήταν η αναφορά ότι πρέπει να αντιμετωπιστεί η κατανομή των πόρων υδρογονανθράκων στην Κύπρο, τη στιγμή που στον πυρήνα της τουρκικής επιχειρηματολογίας βρίσκεται η απαίτηση οι Τουρκοκύπριοι να λάβουν δίκαιο μερίδιο από τυχόν ευρήματα γύρω από το διχοτομημένο νησί. Σε κάθε περίπτωση, «το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα συνεχίσει να παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και θα επανέλθει αναλόγως και θα λάβει αποφάσεις, ανάλογα με την περίπτωση, το αργότερο κατά τη σύνοδό του του Δεκεμβρίου» υποστηρίζει το προσχέδιο.

Η Ευρωπαϊκή Σύνοδος συνεχίζεται το πρωί της Παρασκευής και, σύμφωνα με πληροφορίες, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης προσερχόμενος θα προβεί σε δηλώσεις στις οποίες θα αποτιμήσει τις χθεσινές αποφάσεις.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Στέλιος Πέτσας στις τρεις τα ξημερώματα έκανε ανάρτηση στο τουίτερ  αναφέροντας ότι «Το #EUCO έστειλε απόψε μήνυμα ενότητας, αλληλεγγύης και αποφασιστικότητας. Κανείς δεν μπορεί να διχάσει την Ευρώπη. Ο δρόμος της ενίσχυσης των ευρωτουρκικών σχέσεων είναι ανοιχτός, αλλά απαραίτητη προϋπόθεση είναι ο τερματισμός παράνομων μονομερών ενεργειών εκ μέρους της Τουρκίας»

Η ανάρτηση χαρακτηρίζεται αμήχανη και απουσιάζει και εδώ η λέξη κυρώσεις:

Η Μέρκελ 

Η πρώτη μέρα της Συνόδου που ξεκίνησε το μεσημέρι της Πέμπτης δεν εξελίχθηκε καλά για την Ελλάδα αφού η καγκελάριος της Γερμανίας Αγκελα Μέρκελ κατάφερε στο αρχικό προσχέδιο να επιβάλει τις προθέσεις της Γερμανίας όπως αυτές δηλώθηκαν και τον ερχομό της στη Σύνοδο Κορυφής, όταν δήλωσε ότι επιθυμεί μαζί της μια «εποικοδομητική σχέση».

Η ελληνική αντιπροσωπεία απέρριψε το περιεχόμενο του πρώτου κειμένου όταν διαπίστωσε ότι δεν υπήρχε καν αναφορά σε τυχόν κυρώσεις κατά των προκλητικών ενεργειών της Τουρκίας ενώ το ίδιο έγινε και με το δεύτερο για να καταλήξουν στο ερμαφρόδιτο τρίτο.

«Θα επισημάνω ότι η σχέση μας με την Τουρκία είναι φυσικά πολύπλοκη και ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δείχνει μεγάλο ενδιαφέρον να αναπτύξει μια πραγματικά εποικοδομητική σχέση μαζί της, παρ’ όλες τις δυσκολίες» ανέφερε χαρακτηριστικά η κ. Μέρκελ, προσθέτοντας μάλιστα πως «είμαστε εταίροι στο ΝΑΤΟ και ο ένας εξαρτάται από τον άλλο, όσον αφορά την τακτική στο μεταναστευτικό και στην υποστήριξη που παρέχουμε στην Τουρκία στην αντιμετώπιση των πολλών προσφύγων ροών που αναλαμβάνει να διαχειριστεί».

Υπό το πρίσμα της αποφυγής των κυρώσεων κατά της Τουρκίας, η Γερμανίδα καγκελάριος εμφανίστηκε, ωστόσο, αρκετά καθησυχαστική ως προς την πιθανότητα νέας ελληνοτουρκικής κλιμάκωσης, τονίζοντας πως «πρέπει να επιλύσουμε τις εντάσεις στην Ανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο και για μένα εδώ η διπλωματία διαδραματίζει εξέχοντα ρόλο».

Η ελληνική πλευρά διατύπωσε δεύτερο κατά σειρά προσχέδιο ελληνικών αυτή τη φορά προδιαγραφών με πέντε όρους:

1. «Η ΕΕ παραμένει δεσμευμένη στη δημιουργία περιβάλλοντος εμπιστοσύνης και ενός περιβάλλοντος συνεργασίας και κοινά επωφελούς συνεργασίας με την Τουρκία».

2. «Οι μονομερείς έρευνες για υδρογονάνθρακες πρέπει να τερματιστούν αμέσως».

3. «Η Τουρκία να δεσμευθεί στον διάλογο με καλή πίστη και να απέχει από μονομερείς ενέργειες που θα έρθουν σε αντίθεση με τα συμφέροντα της ΕΕ και θα παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο και τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών-μελών, κάτι το οποίο αποτελεί απόλυτη προϋπόθεση».

4. «Η ΕΕ καλωσορίζει τα βήματα οικοδόμησης εμπιστοσύνης μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας και την ανακοίνωση της επανέναρξης άμεσων διερευνητικών επαφών για την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ των δύο κρατών, μέσω διαπραγματεύσεων και προσφυγής στο Διεθνές Δικαστήριο».

5. «Η ΕΕ επαναλαμβάνει πως μονομερείς ανακοινώσεις θαλάσσιων δικαιοδοσιών όπως στον χάρτη Γαλάζια Πατρίδα δεν συνάδουν με το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν παράγουν έννομα αποτελέσματα για τρίτες χώρες».

Το προσχέδιο της Συνόδου

Μετά το πέρας του δείπνου και πριν τα μεσάνυχτα, παρουσιάστηκε από πλευράς του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου το «προσχέδιο Γ», το οποίο ήρθε ως συμβιβαστική λύση, καθώς βασίζεται μεν στα δύο προηγούμενα, αλλά προσθέτει:

· την έντονη καταδίκη της ΕΕ για τις παράνομες τουρκικές γεωτρήσεις εντός της κυπριακής ΑΟΖ,

· σημειώνει ότι η ΕΕ «είναι πλήρως δεσμευμένη στην επίλυση του κυπριακού»,

· διατηρεί τη φράση για «χρήση όλων των μέσων» σε περίπτωση μονομερών ενεργειών της Τουρκίας,

· δεσμεύει το Συμβούλιο για αποφάσεις ως το Δεκέμβρη και

· περιλαμβάνει την ελληνική φράση για «οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και των αποκλειστικών οικονομικών ζωνών», ενώ

· στο τελευταίο προσχέδιο εξετάζεται από τους ευρωπαίους ηγέτες και νέα διατύπωση για την Τουρκία και την Κύπρο.

Το προσχέδιο Γ «καλεί την Τουρκία να ξεκινήσει διάλογο με στόχο την επίλυση όλων των θαλάσσιων διαφορών μεταξύ Τουρκίας και Κύπρου» και σημειώνει ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο «παραμένει πλήρως δεσμευμένο για μια συνολική διευθέτηση του Κυπριακού», ενώ «σε περίπτωση ανανεωμένων μονομερών ενεργειών ή προκλήσεων κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου, η ΕΕ θα χρησιμοποιήσει όλα τα μέσα και τις επιλογές που έχει στη διάθεσή της, συμπεριλαμβανομένων σύμφωνα με το άρθρο 29 της ΣΕΕ και το άρθρο 215 ΣΛΕΕ, προκειμένου για να υπερασπιστεί τα συμφέροντά της και τα συμφέροντα των κρατών μελών της» τονίζει και μολονότι τα αναφερόμενα άρθρα της Συνθήκης αφορούν σε κυρώσεις, εξακολουθεί να απουσιάζει και από το τρίτο προσχέδιο η αντίστοιχη λέξη.